മുസ്ലിം അനന്തരാവകാശം: പൊളിച്ചെഴുതേണ്ട ഗോത്രനീതി – ബഷീർ പേങ്ങാട്ടിരി എഴുതുന്നു

ഒരു ജനാധിപത്യ, മതേതര രാജ്യത്ത് ജീവിക്കുമ്പോൾ പൗരന്റെ അവകാശങ്ങൾ നിർണ്ണയിക്കേണ്ടത് യുക്തിയും നീതിയും തുല്യതയുമായിരിക്കണം അല്ലാതെ, നൂറ്റാണ്ടുകൾക്ക് മുൻപുള്ള അറേബ്യൻ ഗോത്രസാഹചര്യങ്ങളിൽ രൂപപ്പെട്ട നിയമങ്ങളല്ല. ഒരു പ്രത്യേക സമുദായത്തിൽ ജനിച്ചു എന്ന കാരണത്താൽ ഒരു സ്ത്രീക്കോ അനാഥനായ പേരക്കുട്ടിക്കോ നീതി നിഷേധിക്കപ്പെടുന്നത് ഒരിക്കലും അംഗീകരിക്കാനാവില്ല. നീതി എന്നത് ആരുടെയും ഔദാര്യമല്ല, അത് ഓരോ പൗരന്റെയും മൗലികമായ അവകാശമാണ്.

ആമുഖം

മനുഷ്യൻ ഒരു സാമൂഹിക ജീവിയാണ്. കുടുംബം എന്ന വ്യവസ്ഥിതിയാണ് ആ സമൂഹത്തിന്റെ അടിസ്ഥാനശില. എന്നാൽ ആ കുടുംബത്തിന്റെ നാഥനോ നാഥയോ മരണപ്പെടുമ്പോൾ, അതുവരെ സ്നേഹത്താൽ ബന്ധിക്കപ്പെട്ടിരുന്ന അംഗങ്ങൾക്കിടയിൽ അവിശ്വാസത്തിന്റെയും പകയുടെയും വിത്തുകൾ പാകാൻ ഒരു നിയമവ്യവസ്ഥ കാരണമാകുന്നുണ്ടെങ്കിൽ ആ നിയമം തീർച്ചയായും പുനഃപരിശോധിക്കപ്പെടേണ്ടതുണ്ട്. ഇന്ത്യയിലെ മുസ്ലിം വ്യക്തിനിയമത്തിൽ ഉൾപ്പെട്ട അനന്തരാവകാശ നിയമങ്ങൾ പലപ്പോഴും നീതിയുടെ സാമാന്യതത്ത്വങ്ങൾക്ക് നിരക്കാത്തതും കാലഹരണപ്പെട്ട ഗോത്രനീതിയുടെ പിന്തുടർച്ചയുമാണെന്ന വിമർശനം ഇന്ന് ശക്തമാണ്. ഒരു ജനാധിപത്യ, മതേതര രാജ്യത്ത് ജീവിക്കുമ്പോൾ പൗരന്റെ അവകാശങ്ങൾ നിർണ്ണയിക്കേണ്ടത് യുക്തിയും നീതിയും തുല്യതയുമായിരിക്കണം. എന്നാൽ, നൂറ്റാണ്ടുകൾക്ക് മുൻപുള്ള അറേബ്യൻ ഗോത്രസാഹചര്യങ്ങളിൽ രൂപപ്പെട്ട നിയമങ്ങൾ, ഇരുപത്തൊന്നാം നൂറ്റാണ്ടിലെ ആധുനിക മനുഷ്യന്റെ ജീവിതത്തിലേക്ക് അതേപടി പകർത്തുമ്പോൾ സംഭവിക്കുന്ന ദുരന്തങ്ങൾ നിരവധിയാണ്. ഇതിൽ ഏറ്റവും ക്രൂരമായ അവഗണന നേരിടുന്നത് നേരത്തെ മരിച്ച മക്കളുടെ സന്താനങ്ങളും സ്ത്രീകളുമാണ്. ഇസ്ലാമിക അനന്തരാവകാശ നിയമത്തിലെ സങ്കീർണ്ണതകളെയും അതിലെ അനീതികളെയും കാലാനുസൃതമായി വരേണ്ട മാറ്റങ്ങളെയും വിശകലനം ചെയ്യുന്ന ഒരു ലേഖനമാണിത്.

ചരിത്രപരമായ പശ്ചാത്തലം: ഗോത്രനീതിയുടെ ബാക്കിപത്രം

ഇസ്ലാമിക അനന്തരാവകാശ നിയമം രൂപപ്പെടുന്നത് യുദ്ധങ്ങളും കൊള്ളകളും ഗോത്രങ്ങൾ തമ്മിലുള്ള തർക്കങ്ങളും നിത്യസംഭവമായിരുന്ന ഒരു കാലഘട്ടത്തിലാണ്. അന്ന് സമ്പത്ത് എന്നത് പ്രധാനമായും ആയുധങ്ങളും മൃഗങ്ങളും കൃഷിഭൂമിയുമായിരുന്നു. ഗോത്രത്തെ സംരക്ഷിക്കാൻ യുദ്ധം ചെയ്യുന്ന പുരുഷനായിരുന്നു അന്ന് സമൂഹത്തിന്റെ കേന്ദ്രബിന്ദു. സ്ത്രീകളും കുട്ടികളും സംരക്ഷിക്കപ്പെടേണ്ട ബാധ്യതകൾ മാത്രമായാണ് അക്കാലത്ത് പരിഗണിക്കപ്പെട്ടിരുന്നത്. അതുകൊണ്ടുതന്നെ, സ്വത്തവകാശം പ്രധാനമായും യുദ്ധം ചെയ്യാൻ കെൽപ്പുള്ള പുരുഷന്മാർക്ക് അനുകൂലമായിട്ടാണ് അന്ന് നിർമ്മിക്കപ്പെട്ടത്. ഖുർആനിലെ നാലാം അധ്യായമായ സൂറ അന്നിസായിലെ വചനങ്ങളെ അടിസ്ഥാനമാക്കിയാണ് ഈ നിയമങ്ങൾ ക്രോഡീകരിച്ചിരിക്കുന്നത്. അന്ന് നിലനിന്നിരുന്ന പെൺശിശുഹത്യയും സ്ത്രീകൾക്ക് സ്വത്തവകാശമില്ലാത്ത അവസ്ഥയും വെച്ചുനോക്കുമ്പോൾ, ആ കാലഘട്ടത്തിൽ ഇതൊരു വിപ്ലവകരമായ മാറ്റമായിരുന്നിരിക്കാം. എന്നാൽ കാലം മാറി. സ്ത്രീകളും പുരുഷന്മാരും തുല്യരായി വിദ്യാഭ്യാസം നേടുകയും ജോലി ചെയ്യുകയും കുടുംബം പുലർത്തുകയും ചെയ്യുന്ന ഇന്നത്തെ കാലത്ത്, പുരുഷന് സ്ത്രീകളേക്കാൾ ഇരട്ടി സ്വത്ത് എന്നതും രക്തബന്ധത്തേക്കാൾ പ്രാധാന്യം സാങ്കേതിക നിയമങ്ങൾക്കാണ് എന്നതും തികച്ചും അനീതിയാണ്. ഇന്ത്യയിൽ 1937-ലെ മുസ്ലിം വ്യക്തിനിയമ (ശരീഅത്ത്) ആപ്ലിക്കേഷൻ ആക്റ്റ് ആണ് ഈ നിയമങ്ങളെ ഇന്നും മാറ്റമില്ലാതെ നിലനിർത്തുന്നത്.

അനാഥരായ പേരമക്കൾ: നിയമം നൽകുന്ന ഇരട്ടപ്രഹരം

മുസ്ലിം അനന്തരാവകാശ നിയമത്തിലെ ഏറ്റവും ക്രൂരവും വിമർശനവിധേയവുമായ ഭാഗം നേരത്തെ മരിച്ച മക്കളുടെ സന്താനങ്ങളോടുള്ള (Orphaned Grandchildren) സമീപനമാണ്. ഇതൊരു ലളിതമായ ഉദാഹരണത്തിലൂടെ വ്യക്തമാക്കാം. ഒരു പിതാവിന് രണ്ട് ആൺമക്കളുണ്ട് എന്ന് കരുതുക. അവരെ നമുക്ക് ‘എ’ എന്നും ‘ബി’ എന്നും വിളിക്കാം. പിതാവ് ജീവിച്ചിരിക്കെ തന്നെ മകൻ ‘എ’ മരണപ്പെടുന്നു. ‘എ’ ക്ക് ഭാര്യയും ചെറിയ കുട്ടികളുമുണ്ട്. കുറച്ചുകാലത്തിന് ശേഷം പിതാവും (കുട്ടികളുടെ വെല്ലുപ്പ) മരണപ്പെടുന്നു. സാമാന്യയുക്തിയനുസരിച്ച്, വെല്ലുപ്പയുടെ സ്വത്തിൽ പകുതി ജീവിച്ചിരിക്കുന്ന മകൻ ‘ബി’ ക്കും, ബാക്കി പകുതി മരിച്ച മകൻ ‘എ’ യുടെ മക്കൾക്കും ലഭിക്കേണ്ടതാണ്. കാരണം, സ്വന്തം അച്ഛൻ നഷ്ടപ്പെട്ടതുമൂലം അനാഥരായ ആ കുട്ടികൾക്കാണ് ആ സ്വത്തിന്റെ ആവശ്യം ഏറ്റവും കൂടുതലുള്ളത്.

എന്നാൽ, ഇസ്ലാമിക നിയമത്തിലെ സാങ്കേതികത്വം ഇവിടെ ക്രൂരമായി ഇടപെടുന്നു. അടുത്തുള്ളവർ അകലെയുള്ളവരെ തടയുന്നു എന്ന തത്വപ്രകാരം ജീവിച്ചിരിക്കുന്ന മകൻ, മരിച്ച മകന്റെ മക്കളെ അനന്തരാവകാശത്തിൽ നിന്ന് പൂർണ്ണമായി പുറത്താക്കുന്നു. പിതാവ് നഷ്ടപ്പെട്ട ദുഃഖത്തിനൊപ്പം, തങ്ങൾക്ക് ന്യായമായും ലഭിക്കേണ്ടിയിരുന്ന പിതൃസ്വത്തും നഷ്ടപ്പെടുന്നതോടെ ആ കുട്ടികൾ തെരുവിലേക്കോ മറ്റ് ബന്ധുക്കളുടെ ഔദാര്യത്തിലേക്കോ തള്ളപ്പെടുന്നു. ഇവിടെ ഉപയോഗിക്കപ്പെടുന്ന ഒരു മനുഷ്യത്വവിരുദ്ധമായ ഉപമയുണ്ട്. മരക്കൊമ്പ് ഉണങ്ങിപ്പോയാൽ അതിലെ ഇലകൾക്കും കായകൾക്കും നിലനിൽപ്പില്ല എന്ന് നിയമം വ്യാഖ്യാനിക്കുന്നു. മകൻ മരിച്ചാൽ അതോടുകൂടി ആ ശാഖ അറ്റുപോകുന്നു എന്നും, പിന്നെ ആ ശാഖയിലെ കണ്ണികൾക്ക് തായ്ത്തടിയിൽ നിന്ന് നീരൂറ്റാൻ അവകാശമില്ല എന്നുമാണ് ഇതിന്റെ യുക്തി. മനുഷ്യബന്ധങ്ങളെ കേവലം മരക്കൊമ്പുകളായി മാത്രം കാണുന്നത് എത്രത്തോളം പരിഹാസ്യമാണെന്ന് ചിന്തിക്കേണ്ടതുണ്ട്.

സങ്കീർണ്ണതകളുടെ പത്മവ്യൂഹം: എപ്പോഴാണ് അവകാശം ലഭിക്കുന്നത്?

നേരത്തെ മരിച്ചവന്റെ മക്കൾക്ക് എല്ലായ്പ്പോഴും അവകാശം നിഷേധിക്കപ്പെടുന്നുണ്ടോ എന്ന് ചോദിച്ചാൽ ഇല്ല എന്നാണ് ഉത്തരം. ഇവിടെയാണ് നിയമം കൂടുതൽ സങ്കീർണ്ണവും സാധാരണക്കാർക്ക് അപ്രാപ്യവുമാകുന്നത്. അവ്യക്തതകളും നിബന്ധനകളും നിറഞ്ഞ ഈ നിയമം പലപ്പോഴും യുക്തിക്ക് നിരക്കാത്ത രീതിയിലാണ് പ്രവർത്തിക്കുന്നത്. വെല്ലുപ്പയോ വെല്ലുമ്മയോ മരിക്കുമ്പോൾ അവർക്ക് ജീവിച്ചിരിക്കുന്ന ഒരു മകനോ ഒന്നിലധികം ആൺമക്കളോ ഉണ്ടെങ്കിൽ മാത്രമാണ് മരിച്ചുപോയ മകന്റെ മക്കൾക്ക് അവകാശം പൂർണ്ണമായും നഷ്ടപ്പെടുന്നത്. അതായത്, ജീവിച്ചിരിക്കുന്ന പിതാവിന്റെ സഹോദരങ്ങൾ, മരണപ്പെട്ട തങ്ങളുടെ സഹോദരന്റെ അനാഥരായ മക്കൾക്ക് ലഭിക്കേണ്ടതുകൂടി നിയമത്തിന്റെ പിൻബലത്തിൽ തട്ടിയെടുക്കുന്ന അവസ്ഥയാണിത്.

ഇനി ജീവിച്ചിരിക്കുന്ന അവകാശിയായി വെല്ലുപ്പയ്ക്ക് വേറെ ആൺമക്കൾ ഇല്ലെങ്കിൽ, മരിച്ച മകന്റെ മക്കൾക്ക് അവകാശം ലഭിക്കും. ഇവിടെ പേരക്കുട്ടികൾ ആണായാലും പെണ്ണായാലും അവർക്ക് അവകാശമുണ്ട്. എന്നാൽ അവിടെയും ലിംഗവിവേചനം കടന്നുവരുന്നു. പേരക്കുട്ടികളിൽ ഒരാളെങ്കിലും ആൺകുട്ടിയാണെങ്കിൽ ആൺ-പെൺ വ്യത്യാസമില്ലാതെ എല്ലാവരും അവകാശികളാകും. പക്ഷേ, അവിടെയും ആണിന് രണ്ട് പെണ്ണിന്റെ ഓഹരി എന്ന കണക്കിലായിരിക്കും വീതംവെപ്പ് നടക്കുക.

ഇതിലും സങ്കീർണ്ണമാണ് വെല്ലുപ്പ മരിക്കുമ്പോൾ ജീവിച്ചിരിക്കുന്ന മക്കളായി പെൺമക്കൾ മാത്രമേ ഉള്ളൂ എങ്കിലുള്ള അവസ്ഥ. വെല്ലുപ്പയ്ക്ക് ഒരു മകൾ മാത്രമേ ജീവിച്ചിരിപ്പുള്ളൂ എങ്കിൽ, മരിച്ചുപോയ മകന്റെ പെൺമക്കൾക്ക് അവകാശം ലഭിക്കും. എന്നാൽ വെല്ലുപ്പയ്ക്ക് രണ്ടോ അതിലധികമോ പെൺമക്കൾ ജീവിച്ചിരിപ്പുണ്ടെങ്കിൽ മരിച്ചുപോയ മകന്റെ പെൺമക്കൾക്ക് യാതൊരു അവകാശവും ലഭിക്കില്ല. ഇതൊരു വിചിത്രമായ ഗണിതമാണ്. ജീവിച്ചിരിക്കുന്ന അമ്മായിമാരുടെ എണ്ണം ഒന്നിനേക്കാൾ കൂടുതലായാൽ അനാഥരായ പെൺകുട്ടികളുടെ അവകാശം ഇല്ലാതാകുന്നു. ജീവിച്ചിരിക്കുന്നവരുടെ എണ്ണം നോക്കി മരിച്ചവന്റെ മക്കളെ ശിക്ഷിക്കുന്ന ഈ രീതി ഏത് നീതിശാസ്ത്രത്തിന്റെ അടിസ്ഥാനത്തിലാണെന്ന് വിശദീകരിക്കാൻ നിയമപണ്ഡിതർക്ക് പോലും കഴിയാറില്ല.

ലിംഗവിവേചനം: സ്ത്രീവിരുദ്ധതയുടെ നിയമരൂപം

ഇസ്ലാമിക അനന്തരാവകാശ നിയമത്തിലെ മറ്റൊരു പ്രധാന പോരായ്മ അതിലെ കടുത്ത സ്ത്രീവിരുദ്ധതയാണ്. ഒരേ മാതാപിതാക്കൾക്ക് ജനിച്ച മക്കളാണെങ്കിലും, ആൺകുട്ടിക്ക് ലഭിക്കുന്നതിന്റെ പകുതി സ്വത്ത് മാത്രമേ പെൺകുട്ടിക്ക് ലഭിക്കൂ. പുരുഷൻ സ്ത്രീയെ സംരക്ഷിക്കാൻ ബാധ്യതപ്പെട്ടവനാണ് എന്ന പുരാതന ചിന്തയാണ് ഇതിന് ന്യായീകരണമായി പറയുന്നത്. എന്നാൽ ഇന്ന് സ്ത്രീകൾ കുടുംബം നോക്കുകയും പുരുഷന്മാർ തൊഴിൽരഹിതരായിരിക്കുകയും ചെയ്യുന്ന സാഹചര്യങ്ങളിൽ പോലും നിയമം മാറുന്നില്ല. സ്വന്തമായി വരുമാനമുള്ള സ്ത്രീക്ക് പാതി സ്വത്തും, തൊഴിലില്ലാത്ത പുരുഷന് ഇരട്ടി സ്വത്തും ലഭിക്കുന്നു എന്നത് സ്ത്രീകളുടെ സാമ്പത്തിക ശാക്തീകരണത്തിന് വലിയ തടസ്സമാണ്.

മക്കളില്ലാത്ത വിധവകളുടെ ദുരവസ്ഥയാണ് മറ്റൊന്ന്. ഭർത്താവ് മരിച്ചാൽ, മക്കളില്ലെങ്കിൽ വിധവയ്ക്ക് ഭർത്താവിന്റെ സ്വത്തിന്റെ നാലിലൊന്ന് മാത്രമേ ലഭിക്കൂ. മക്കളുണ്ടെങ്കിൽ അത് എട്ടിലൊന്നായി ചുരുങ്ങുന്നു. ബാക്കി സ്വത്ത് ഭർത്താവിന്റെ സഹോദരങ്ങൾക്കോ മറ്റ് ബന്ധുക്കൾക്കോ പോകും. ഭർത്താവിന്റെ മരണശേഷം ആ സ്ത്രീ എവിടെ ജീവിക്കണം എന്നോ എങ്ങനെ ഉപജീവനം നടത്തണം എന്നോ ഈ നിയമം ചിന്തിക്കുന്നില്ല.
പെൺമക്കൾ മാത്രമുള്ള മാതാപിതാക്കൾ നേരിടുന്ന പ്രതിസന്ധിയാണ് ഏറ്റവും ദയനീയം. ഒരു ദമ്പതികൾക്ക് പെൺമക്കൾ മാത്രമേ ഉള്ളൂ എങ്കിൽ, പിതാവിന്റെ സ്വത്ത് മുഴുവനായി ആ പെൺമക്കൾക്ക് ലഭിക്കില്ല. പരമാവധി മൂന്നിൽ രണ്ട് ഭാഗം മാത്രമേ അവർക്ക് ലഭിക്കൂ. ബാക്കി സ്വത്ത് പിതാവിന്റെ സഹോദരങ്ങൾക്കും അവരുടെ മക്കൾക്കുമായി വീതിക്കപ്പെടും. സ്വന്തം അധ്വാനംകൊണ്ടുണ്ടാക്കിയ സ്വത്ത് തങ്ങളുടെ കാലശേഷം സ്വന്തം മക്കൾക്ക് പൂർണ്ണമായി കിട്ടാതെ, തങ്ങളുമായി യാതൊരു സ്നേഹബന്ധവുമില്ലാത്ത അകന്ന ബന്ധുക്കൾ കൊണ്ടുപോകുന്നത് വലിയൊരു അനീതിയാണ്. ഇത് ഒഴിവാക്കാൻ മുസ്ലിം മാതാപിതാക്കൾക്ക് തങ്ങളുടെ ജീവിതകാലത്ത് തന്നെ സ്വത്ത് പെൺമക്കൾക്ക് ദാനമായി (ഹിബ) എഴുതിവയ്ക്കേണ്ടി വരുന്നു. ഇത് നിയമപരവും സാമ്പത്തികവുമായ പല സങ്കീർണ്ണതകൾക്കും കാരണമാകുന്നുണ്ട്.

മറ്റ് നിയമങ്ങളുമായുള്ള താരതമ്യം

മറ്റ് മതവിഭാഗങ്ങളുടെ പിന്തുടർച്ചാവകാശ നിയമങ്ങളുമായി താരതമ്യം ചെയ്യുമ്പോൾ മാത്രമാണ് മുസ്ലിം നിയമം എത്രത്തോളം പിന്നോക്കാവസ്ഥയിലാണെന്ന് വ്യക്തമാകുക. 2005-ലെ ഹിന്ദു പിന്തുടർച്ചാവകാശ ഭേദഗതി നിയമം വന്നതോടെ, ഹിന്ദു സ്ത്രീകൾക്ക് പിതൃസ്വത്തിൽ പുരുഷന്മാർക്ക് തുല്യമായ അവകാശം ലഭിച്ചു. മരിച്ച മകന്റെയോ മകളുടെയോ മക്കൾക്ക് അർഹമായ വിഹിതം ലഭിക്കുന്ന പ്രാതിനിധ്യ അവകാശവും അവിടെ ഉറപ്പുവരുത്തുന്നുണ്ട്. ക്രിസ്ത്യൻ നിയമത്തിലും ഒരാൾ മരിച്ചാൽ അയാളുടെ സ്വത്തിന്റെ മൂന്നിലൊന്ന് ഭാര്യക്കും ബാക്കി മൂന്നിൽ രണ്ട് മക്കൾക്കും തുല്യമായി വീതിക്കുന്ന രീതിയാണുള്ളത്. അവിടെ മക്കളില്ലെങ്കിൽ മാത്രമാണ് പേരമക്കളിലേക്കോ മറ്റ് ബന്ധുക്കളിലേക്കോ സ്വത്ത് പോകുന്നത്. ഈ നിയമങ്ങളിലൊന്നും ലിംഗവിവേചനമില്ല. എന്നാൽ മുസ്ലിം നിയമം മാത്രം കാലത്തിനനുസരിച്ചുള്ള മാറ്റങ്ങളെ ഉൾക്കൊള്ളാതെ മാറ്റമില്ലാതെ തുടരുന്നു. മതേതര ഇന്ത്യയിൽ ഒരേ കുറ്റത്തിന് എല്ലാവർക്കും ഒരേ ക്രിമിനൽ നിയമം ബാധകമാകുമ്പോൾ, സിവിൽ കാര്യങ്ങളിൽ മാത്രം മതത്തിന്റെ പേരിൽ പൗരന്മാർക്ക് നീതി നിഷേധിക്കുന്നത് ഭരണഘടനാവിരുദ്ധമാണ്.

പരിഷ്കരണത്തിനുള്ള നിർദ്ദേശങ്ങൾ

ഇന്ത്യയിലെ മുസ്ലിം അനന്തരാവകാശ നിയമം അടിയന്തിരമായി പൊളിച്ചെഴുതേണ്ടതുണ്ട്. മാറ്റം അനിവാര്യമായ നിരവധി മേഖലകളുണ്ട്. അതിൽ ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ടത് പ്രാതിനിധ്യ അവകാശം ഉറപ്പാക്കുക എന്നതാണ്. നേരത്തെ മരിച്ച മകന്റെയോ മകളുടെയോ മക്കൾക്ക്, അവരുടെ മാതാപിതാക്കൾ ജീവിച്ചിരുന്നെങ്കിൽ ലഭിക്കുമായിരുന്ന അതേ ഓഹരി യാതൊരു നിബന്ധനകളുമില്ലാതെ ലഭിക്കണം. വെല്ലുപ്പയുടെ സ്വത്തിൽ നിന്ന് അനാഥരായ പേരമക്കളെ അകറ്റിനിർത്തുന്ന ക്രൂരമായ വ്യവസ്ഥ പൂർണ്ണമായും എടുത്തുകളയണം.

അടുത്തത് സമ്പൂർണ്ണ ലിംഗസമത്വം നടപ്പിലാക്കുക എന്നതാണ്. സ്വത്തവകാശത്തിൽ ആണിനും പെണ്ണിനും തുല്യ അവകാശം നൽകണം. ആണിന് ഇരട്ടി എന്ന അനുപാതം റദ്ദാക്കി മക്കൾക്കെല്ലാം തുല്യമായി സ്വത്ത് വീതിക്കുന്ന രീതിയിലേക്ക് നിയമം മാറണം. ലിംഗത്തിന്റെ അടിസ്ഥാനത്തിൽ ഒരാളുടെ സാമ്പത്തിക സുരക്ഷിതത്വം ഇല്ലാതാക്കാൻ പാടില്ല. അതുപോലെ തന്നെ ഒരാൾ മരിച്ചാൽ അയാളുടെ സ്വത്തിന്റെ മുഖ്യ അവകാശികൾ അയാളുടെ പങ്കാളിയും മക്കളുമായിരിക്കണം. മക്കൾ പെൺകുട്ടികൾ മാത്രമാണെങ്കിലും സ്വത്ത് മുഴുവൻ അവർക്ക് തന്നെ ലഭിക്കണം. പിതൃ-മാതൃ സഹോദരങ്ങൾക്കോ മറ്റ് അകന്ന ബന്ധുക്കൾക്കോ (Residuaries) അതിൽ അവകാശമുണ്ടാകാൻ പാടില്ല.

കൂടാതെ, മരിച്ച വ്യക്തിയുടെ സ്വത്ത് മാതാപിതാക്കൾക്ക് ലഭിക്കുന്ന സാഹചര്യം ഉണ്ടെങ്കിൽ, അത് അവരുടെ കാലശേഷം തിരിച്ച് മരിച്ച വ്യക്തിയുടെ തന്നെ അവകാശികളിലേക്ക് വന്നെത്തുന്ന രീതിയിൽ നിയമം മാറേണ്ടതുണ്ട്. അല്ലാതെ ആ സ്വത്ത് പിന്നീട് മാതാപിതാക്കളുടെ മറ്റ് മക്കളിലേക്ക് പോകുന്ന രീതി നീതിയുക്തമല്ല. മക്കളുടെ എണ്ണം കൂടുന്തോറും ഓരോരുത്തർക്കും ലഭിക്കുന്ന ഓഹരി നാമമാത്രമാകുന്ന സാങ്കേതിക പ്രശ്നങ്ങൾക്കും പ്രായോഗികമായ പരിഹാരങ്ങൾ നിയമനിർമ്മാണത്തിലൂടെ കണ്ടെത്തേണ്ടതുണ്ട്.

നിയമം മനുഷ്യനുവേണ്ടിയാവണം

നിയമം മനുഷ്യനുവേണ്ടിയുള്ളതാണ്, അല്ലാതെ മനുഷ്യൻ നിയമത്തിനുവേണ്ടിയുള്ളവനല്ല. കാലഹരണപ്പെട്ട നിയമങ്ങൾ മുറുകെ പിടിക്കുന്നത് ഒരു സമൂഹത്തിന്റെ പുരോഗതിയെ പിന്നോട്ട് വലിക്കുകയേ ഉള്ളൂ. ഹിന്ദു പിന്തുടർച്ചാവകാശ നിയമത്തിലും ക്രിസ്ത്യൻ നിയമങ്ങളിലും കാലാനുസൃതമായ മാറ്റങ്ങൾ കൊണ്ടുവന്നതുപോലെ, മുസ്ലിം വ്യക്തിനിയമത്തിലും മാറ്റം കൊണ്ടുവരാൻ ഭരണകൂടവും സമൂഹവും തയ്യാറാകണം.

ഒരു മതേതര ജനാധിപത്യ രാജ്യത്ത്, ഒരു പ്രത്യേക സമുദായത്തിൽ ജനിച്ചു എന്ന കാരണത്താൽ ഒരു സ്ത്രീക്കോ അനാഥനായ പേരക്കുട്ടിക്കോ നീതി നിഷേധിക്കപ്പെടുന്നത് ഒരിക്കലും അംഗീകരിക്കാനാവില്ല. ഇത്തരം വിമർശനങ്ങൾ ഏതെങ്കിലും മതവികാരങ്ങളെ വ്രണപ്പെടുത്താനല്ല, മറിച്ച് സാർവത്രികമായ മനുഷ്യത്വത്തെയും തുല്യനീതിയെയും ഉയർത്തിപ്പിടിക്കാനാണ്. കണ്ണുനീർ വീഴ്ത്തുന്ന നിയമങ്ങളല്ല, കണ്ണീരൊപ്പുന്ന നിയമങ്ങളാണ് ആധുനിക സമൂഹത്തിന് ആവശ്യം. വെല്ലുപ്പയുടെ മടിയിൽ കളിച്ചുവളർന്ന പേരക്കുട്ടി, വെല്ലുപ്പ മരിക്കുമ്പോൾ വെറും അന്യരായി മാറുന്നതും സ്വന്തം വീട്ടിൽ നിന്ന് അവകാശങ്ങളില്ലാതെ ഇറക്കിവിടപ്പെടുന്നതുമായ അവസ്ഥ ഇല്ലാതാകണം. അതിന് ഭരണഘടനാപരമായ മൂല്യങ്ങളെ അടിസ്ഥാനമാക്കിയുള്ള ശക്തമായ നിയമനിർമ്മാണം അനിവാര്യമാണ്. നീതി എന്നത് ആരുടെയും ഔദാര്യമല്ല, അത് ഓരോ പൗരന്റെയും മൗലികമായ അവകാശമാണ്. ആ അവകാശം ഉറപ്പാക്കാൻ സമൂഹം ഒന്നടങ്കം ശബ്ദമുയർത്തേണ്ടിയിരിക്കുന്നു.