“മതത്തിന്റെ പേരിൽ സ്ത്രീകളെയും കുട്ടികളെയും അനീതിക്ക് ഇരയാക്കുന്ന കാലഹരണപ്പെട്ട കൊളോണിയൽ നിയമങ്ങളല്ല, മറിച്ച് ഡോ. ബി. ആർ. അംബേദ്കർ വിഭാവനം ചെയ്ത, ഭരണഘടനയുടെ അനുച്ഛേദം 14, 15, 21 എന്നിവ ഉറപ്പുനൽകുന്ന തുല്യതയും, വിവേചനമില്ലായ്മയും, അന്തസ്സോടെ ജീവിക്കാനുള്ള അവകാശവുമാണ് ഒരു ആധുനിക ജനാധിപത്യ രാജ്യത്തിന് വേണ്ടത്.”

ഉള്ളടക്കം:
മുഖവുര
അനീതി തിരിച്ചറിഞ്ഞ നിയമസഭ (ഗൗരി അമ്മയുടെ കഥ)
തിരുത്തപ്പെടാത്ത അനീതികൾ (ആമിന ഉമ്മയുടെയും റഹ്മത്തിന്റെയും ലോകം)
പരിഹാരവും ഭരണഘടനാപരമായ ഇച്ഛാശക്തിയും
ഉപസംഹാരം

മുഖവുര

ഇന്ത്യൻ നിയമവ്യവസ്ഥയുടെ ഹൃദയഭാഗത്ത്, ഭരണഘടന വാഗ്ദാനം ചെയ്യുന്ന മഹത്തായ ആദർശങ്ങളെപ്പോലും ദുർബലമാക്കുന്ന ഒരു വൈരുദ്ധ്യമുണ്ട്. ഒരേ മണ്ണിൽ, ഒരേ ഭരണഘടനയ്ക്ക് കീഴിൽ ജീവിക്കുന്ന പൗരന്മാർക്ക്, അവരുടെ ജനനം ഏത് സമുദായത്തിലായി എന്ന ഒരൊറ്റ കാരണത്താൽ, നീതിയുടെ വ്യത്യസ്ത അളവുകോലുകൾ ലഭിക്കുന്നു. അനന്തരാവകാശത്തിന്റെ (Inheritance) കാര്യത്തിൽ, ഈ വൈരുദ്ധ്യം അതിന്റെ ഏറ്റവും ക്രൂരമായ രൂപം കൈവരിക്കുന്നു. ചിലരെ അത് സംരക്ഷിക്കുമ്പോൾ, മറ്റുചിലരെ, പ്രത്യേകിച്ച് സ്ത്രീകളെയും കുട്ടികളെയും, സ്വന്തം വീടുകളിൽ നിന്നുപോലും നിയമത്തിന്റെ പേരിൽ നിസ്സഹായതയിലേക്ക് തള്ളിവിടുന്നു.

ഇതൊരു അക്കാദമിക് ചർച്ചയല്ല, മറിച്ച് നമ്മുടെ ഭരണഘടനയുടെ ആത്മാവായ മൗലികാവകാശങ്ങളുടെ (Fundamental Rights) ലംഘനമാണ്. അനുച്ഛേദം 14 എല്ലാവർക്കും നിയമത്തിന് മുന്നിൽ തുല്യത ഉറപ്പുനൽകുമ്പോൾ, അനുച്ഛേദം 15 മതം, ജാതി, ലിംഗം എന്നിവയുടെ പേരിൽ ഒരു പൗരനോടും വിവേചനം പാടില്ല എന്ന് നിഷ്കർഷിക്കുന്നു. എന്നിട്ടും, ഒരേ സാഹചര്യത്തിൽ ഒരു മതത്തിലെ കുട്ടിക്ക് ലഭിക്കുന്ന അവകാശം മറ്റൊരു മതത്തിലെ കുട്ടിക്ക് നിഷേധിക്കപ്പെടുന്നു. ഒരേപോലെ വിധവയാകുന്ന ഒരു സ്ത്രീക്ക് ലഭിക്കുന്ന സംരക്ഷണം മറ്റൊരു സ്ത്രീക്ക് ലഭിക്കുന്നില്ല.

നീതിക്കുവേണ്ടിയുള്ള ഈ പോരാട്ടത്തെ മനസ്സിലാക്കാൻ, നമ്മൾ മൂന്ന് സ്ത്രീകളുടെ അനുഭവങ്ങളിലൂടെ സഞ്ചരിക്കണം: കണ്ണൂരിലെ സൗമ്യ, അധികം ദൂരെയല്ലാത്ത ഫാത്തിമ, പിന്നെ ഭർത്താവിന്റെ ഓർമ്മകൾ ഉറങ്ങുന്ന വീട്ടിൽ നിന്ന് ഇറങ്ങിപ്പോകേണ്ടി വരുന്ന റഹ്മത്ത്.

ഇതിൽ ആദ്യത്തെയാളുടെ കണ്ണുനീരിന് കേരളം നിയമം കൊണ്ട് പരിഹാരം കണ്ടു. എന്നാൽ രണ്ടാമത്തെയും മൂന്നാമത്തെയും ആളുകൾ അനുഭവിക്കുന്ന അനീതികൾ ഇന്നും തിരുത്തപ്പെടാതെ തുടരുന്നു. നിയമത്തിന്റെ ഈ രണ്ട് മുഖങ്ങളെക്കുറിച്ചും, കാലം ആവശ്യപ്പെടുന്ന ഒരു തിരുത്തലിനെക്കുറിച്ചുമാണ് ഈ ലേഖനം.

ഭാഗം ഒന്ന്: അനീതി തിരിച്ചറിഞ്ഞ നിയമസഭ (ഗൗരി അമ്മയുടെ കഥ)

കണ്ണൂരിലെ പി. രവീന്ദ്രൻ നായരുടെ ഭാര്യ സൗമ്യയുടെയും രണ്ട് പിഞ്ചുമക്കളുടെയും ജീവിതത്തിലേക്ക് ആ ദുരന്തം ഒരു വാഹനാപകടത്തിന്റെ രൂപത്തിലാണ് എത്തിയത്. 2010-ൽ രവീന്ദ്രൻ നായർ മരിക്കുമ്പോൾ, നിയമത്തിന്റെ വരാനിരിക്കുന്ന വിചിത്രമായ ഒരു അനീതിയെക്കുറിച്ച് അവർ ഓർത്തുപോലുമില്ല.

രവീന്ദ്രൻ നായർ വിൽപത്രം എഴുതിയിരുന്നില്ല. അദ്ദേഹത്തിന്റെ മരണശേഷം, കണ്ണൂർ വിമാനത്താവളത്തിനായി ഏറ്റെടുത്ത ഭൂമിയുടെ നഷ്ടപരിഹാരമായി ഏകദേശം 8 കോടി രൂപ ലഭിച്ചു. അക്കാലത്ത് നിലവിലിരുന്ന 1956-ലെ ഹിന്ദു പിന്തുടർച്ചാ നിയമം (Hindu Succession Act, 1956) അനുസരിച്ച്, ആ തുകയ്ക്ക് നാല് ഒന്നാം ക്ലാസ് അവകാശികളുണ്ടായിരുന്നു. നിയമത്തിന്റെ വകുപ്പ് 8 (Section 8) പ്രകാരം, ഒരു ഹിന്ദു പുരുഷൻ വിൽപത്രമില്ലാതെ മരിച്ചാൽ, അയാളുടെ സ്വത്ത് ‘ക്ലാസ് I’ അവകാശികൾക്ക് തുല്യമായി ലഭിക്കും. ഈ കേസിൽ, ഭാര്യ സൗമ്യ, രണ്ട് മക്കൾ, പിന്നെ രവീന്ദ്രന്റെ അമ്മ ഗൗരി അമ്മ എന്നിവരായിരുന്നു ആ അവകാശികൾ.

നിയമം എല്ലാവർക്കും തുല്യനീതി നൽകി; 8 കോടി രൂപ നാലായി വിഭജിച്ച് ഓരോരുത്തർക്കും ഏകദേശം 2 കോടി രൂപ വീതം ലഭിച്ചു.

അതുവരെ എല്ലാം നിയമപരമായി ശരിയായിരുന്നു. പക്ഷെ, ഒരു വർഷത്തിനുള്ളിൽ (2011-ൽ) ഗൗരി അമ്മയും മരിച്ചു. ഇവിടെയാണ് നിയമത്തിലെ ഒരു പഴുത് (loophole) സൗമ്യയുടെയും മക്കളുടെയും ജീവിതത്തിൽ ഒരു കെണിയായി മാറിയത്.

നിയമപരമായ പഴുത്

ഗൗരി അമ്മയ്ക്ക് തന്റെ മകൻ രവീന്ദ്രനിൽ നിന്ന് ലഭിച്ച ആ 2 കോടി രൂപ, അവരുടെ മരണത്തോടെ നിയമപരമായി അവരുടെ സ്വന്തം സ്വത്തായി (Absolute Property) മാറി. ഇനി ആ സ്വത്ത് ആർക്ക് ലഭിക്കും? അത് തീരുമാനിക്കുന്നത് 1956-ലെ നിയമത്തിലെ വകുപ്പ് 15 (Section 15) ആണ്. ഈ വകുപ്പ് പ്രകാരം, ഒരു ഹിന്ദു സ്ത്രീയുടെ സ്വത്ത് (അവർക്കൊരു വിൽപത്രം ഇല്ലെങ്കിൽ) ആദ്യം അവരുടെ മക്കൾക്കും മരിച്ചുപോയ മക്കളുടെ മക്കൾക്കും ഭർത്താവിനുമാണ് ലഭിക്കുക.

ഈ കേസിൽ, ഗൗരി അമ്മയുടെ ഭർത്താവ് നേരത്തേ മരിച്ചിരുന്നു. അതിനാൽ, അവരുടെ സ്വത്ത് (ഈ 2 കോടി ഉൾപ്പെടെ) അവരുടെ ജീവിച്ചിരിക്കുന്ന മറ്റ് മക്കൾക്ക്, അതായത് രവീന്ദ്രൻ നായരുടെ സഹോദരങ്ങൾക്ക്, അവകാശപ്പെട്ടതായി മാറി.

ഫലത്തിൽ സംഭവിച്ചത് ഇതാണ്: സ്വന്തം ഭർത്താവ് സമ്പാദിച്ച പണം, നിയമപരമായിത്തന്നെ ഭർത്താവിന്റെ അമ്മയിലൂടെ, ഭർത്താവിന്റെ സഹോദരങ്ങളിലേക്ക് ഒഴുകിപ്പോകുന്നത് സൗമ്യയ്ക്കും മക്കൾക്കും നിസ്സഹായരായി നോക്കിനിൽക്കേണ്ടി വന്നു. ഇത് സാമാന്യബോധത്തിന് നിരക്കാത്ത കടുത്ത അനീതിയായിരുന്നു.

ഈ അനീതിയിലും, അന്നത്തെ നിയമത്തിൽ ഒരു ചെറിയ നീതിയുടെ കണികയുണ്ടായിരുന്നു എന്നത് ശ്രദ്ധേയമാണ്. വകുപ്പ് 15 പ്രകാരം, ഗൗരി അമ്മയുടെ സ്വത്തിന്റെ അവകാശികളിൽ അവരുടെ ജീവിച്ചിരിക്കുന്ന മക്കൾ മാത്രമല്ല, മുമ്പ് മരിച്ചുപോയ മകനായ രവീന്ദ്രൻ നായരുടെ മക്കളും (പേരക്കുട്ടികൾ) ഉൾപ്പെടും. അതായത്, രവീന്ദ്രന്റെ സഹോദരങ്ങൾക്കൊപ്പം സൗമ്യയുടെ മക്കൾക്കും ആ 2 കോടിയുടെ ഒരു ഭാഗത്തിന് അർഹതയുണ്ടായിരുന്നു. നിയമം അവരെ പൂർണ്ണമായും കൈവിട്ടില്ല. എങ്കിലും, തങ്ങളുടെ അച്ഛന്റെ സ്വത്ത് പൂർണ്ണമായും തിരികെ കിട്ടില്ല എന്നതായിരുന്നു യാഥാർത്ഥ്യം.

കേരളത്തിന്റെ വിപ്ലവകരമായ തിരുത്ത്

രവീന്ദ്രൻ നായരുടെ കുടുംബം അനുഭവിച്ച ഈ അനീതി കേരളത്തിന്റെ പൊതുസമൂഹത്തിന്റെ മനസ്സാക്ഷിയെ ഉണർത്തി. കണ്ണൂർ വിമാനത്താവളത്തിന് സ്ഥലം ഏറ്റെടുത്തപ്പോൾ സമാനമായ നിരവധി കുടുംബങ്ങൾ ഈ പ്രശ്നം അഭിമുഖീകരിച്ചു. സർക്കാരിന് ലഭിച്ച നിരവധി അപേക്ഷകൾ പരിഗണിച്ച്, ഈ അനീതി തിരുത്തപ്പെടേണ്ടതാണെന്ന് നിയമസഭയ്ക്ക് ബോധ്യപ്പെട്ടു. അതിന്റെ ഫലമായി 2015-ൽ കേരള നിയമസഭ, കേന്ദ്ര നിയമമായ ഹിന്ദു പിന്തുടർച്ചാ നിയമത്തിൽ ചരിത്രപരമായ ഒരു ഭേദഗതി കൊണ്ടുവന്നു.

2015-ലെ ഹിന്ദു പിന്തുടർച്ചാ (കേരള ഭേദഗതി) നിയമം, 1956-ലെ കേന്ദ്ര നിയമത്തിലേക്ക് വകുപ്പ് 15(2)(c) എന്നൊരു ഉപവകുപ്പ് കൂട്ടിച്ചേർത്തു.

ഈ നിയമം ലളിതമായി ഇപ്രകാരം പറയുന്നു:

“ഒരു സ്ത്രീക്ക്, മുമ്പ് മരണമടഞ്ഞ അവരുടെ മകനിൽ നിന്നോ മകളിൽ നിന്നോ അനന്തരാവകാശമായി ലഭിച്ച ഏതെങ്കിലും സ്വത്ത് ഉണ്ടെങ്കിൽ, ആ സ്ത്രീ മരിക്കുമ്പോൾ (അവർക്ക് മറ്റ് മക്കളോ പേരക്കുട്ടികളോ ഉണ്ടെങ്കിൽ പോലും), ആ പ്രത്യേക സ്വത്ത് അവരുടെ മറ്റ് അവകാശികൾക്ക് ലഭിക്കില്ല. പകരം, അത് ഏത് മകനിൽ നിന്നാണോ (അല്ലെങ്കിൽ മകളിൽ നിന്നോ) ലഭിച്ചത്, ആ മകന്റെ (അല്ലെങ്കിൽ മകളുടെ) അവകാശികൾക്ക് തന്നെ തിരികെ ലഭിക്കുന്നതാണ്.”

ഇതൊരു വിപ്ലവകരമായ മാറ്റമായിരുന്നു. നിയമത്തിന്റെ ഭാഷയിൽ ഇതിനെ ‘ഉറവിട തത്വം’ (Rule of Source) എന്ന് വിളിക്കാം. സ്വത്ത് എവിടെ നിന്നാണോ വന്നത്, അവിടേക്ക് തന്നെ തിരികെപ്പോകുന്നു.

ഈ ഒരൊറ്റ ഭേദഗതിയിലൂടെ, ഗൗരി അമ്മയ്ക്ക് മകനിൽ നിന്ന് ലഭിച്ച 2 കോടി രൂപ, അവരുടെ മരണശേഷം രവീന്ദ്രന്റെ സഹോദരങ്ങളിലേക്ക് പോകാതെ, തിരികെ രവീന്ദ്രന്റെ യഥാർത്ഥ അവകാശികളായ ഭാര്യ സൗമ്യയ്ക്കും മക്കൾക്കും തന്നെ ലഭിക്കുമെന്ന് കേരളം ഉറപ്പുവരുത്തി. അതൊരു ചെറിയ നിയമനിർമ്മാണം ആയിരുന്നില്ല, മറിച്ച് കാലഹരണപ്പെട്ട നിയമങ്ങൾ ഒരു കുടുംബത്തെ എങ്ങനെ തകർക്കും എന്ന തിരിച്ചറിവും, ആ അനീതി തിരുത്താനുള്ള രാഷ്ട്രീയ ഇച്ഛാശക്തിയുടെ പ്രതീകവുമായിരുന്നു അത്.

സൗമ്യയ്ക്കും മക്കൾക്കും നീതി ലഭിച്ചു. കേരളം അതൊരു നിയമമാക്കി. എന്നാൽ, ഈ കഥ ഇവിടെ അവസാനിക്കുന്നില്ല. ഇതേ സാഹചര്യത്തിൽ, മറ്റൊരു നിയമത്തിന് കീഴിൽ ജീവിക്കുന്നവരുടെ അവസ്ഥ എന്താണ്?

ഭാഗം രണ്ട്: തിരുത്തപ്പെടാത്ത അനീതികൾ (ആമിന ഉമ്മയുടെയും റഹ്മത്തിന്റെയും ലോകം)

ഹിന്ദു നിയമത്തിലെ പഴുത് അടയ്ക്കാൻ ഇച്ഛാശക്തി കാണിച്ച കേരളത്തിന്റെ മണ്ണിൽ, മറ്റ് വ്യക്തിനിയമങ്ങൾ അതിനേക്കാൾ വലിയ, കൂടുതൽ പ്രത്യക്ഷമായ അനീതികൾ പേറുന്നുണ്ട്. ഇനി നമുക്ക് കണ്ണൂരിൽ നിന്ന് അധികം ദൂരെയല്ലാത്ത മറ്റൊരു ഗ്രാമത്തിലേക്ക് പോകാം. അവിടെയാണ് ഫാത്തിമയും റഹ്മത്തും ജീവിക്കുന്നത്. ഇവരുടെ അനുഭവങ്ങൾ കേവലം “അനീതി” എന്നതിലുപരി, ഇന്ത്യൻ ഭരണഘടന ഉറപ്പുനൽകുന്ന മൗലികാവകാശങ്ങളുടെ ലംഘനം കൂടിയാണ്.

1. ഒഴിവാക്കപ്പെടുന്നവർ: ആമിന ഉമ്മയുടെ പേരക്കുട്ടികൾ

റിയാദ് എന്ന ചെറുപ്പക്കാരൻ ഒരു അപകടത്തിൽ മരിക്കുന്നു. അയാൾക്ക് ഭാര്യ ഫാത്തിമയും രണ്ട് ചെറിയ മക്കളുമുണ്ട്. റിയാദിന്റെ ഉമ്മ ആമിന ഉമ്മ ജീവിച്ചിരിപ്പുണ്ട്. റിയാദ് മരിച്ച് ഏതാനും വർഷങ്ങൾ കഴിഞ്ഞപ്പോൾ ആമിന ഉമ്മയും മരിച്ചു. ആമിന ഉമ്മയ്ക്ക് മറ്റ് മക്കളുമുണ്ട് (അതായത്, റിയാദിന്റെ സഹോദരങ്ങൾ).

ഇവിടെയാണ് ഇന്ത്യയിൽ നിലവിലുള്ള ഇസ്‌ലാമിക വ്യക്തിനിയമം (പ്രത്യേകിച്ച് ഹനഫി സുന്നി നിയമം) അതിന്റെ ഏറ്റവും ക്രൂരമായ മുഖം കാണിക്കുന്നത്.

ഗൗരി അമ്മയുടെ കേസിൽ, പേരക്കുട്ടികൾക്ക് മുത്തശ്ശിയുടെ സ്വത്തിൽ നിയമപരമായ അവകാശമെങ്കിലും ഉണ്ടായിരുന്നു. എന്നാൽ ആമിന ഉമ്മയുടെ കാര്യത്തിലോ? മുത്തശ്ശി മരിക്കുമ്പോൾ, അവരുടെ മകനായ റിയാദിന്റെ മക്കൾക്ക് (ഫാത്തിമയുടെ മക്കൾക്ക്) ആ സ്വത്തിൽ എന്ത് അവകാശം കിട്ടും?
ഉത്തരം ലളിതമാണ്: പൂജ്യം.

ഒരു നയാ പൈസ പോലും അവർക്ക് ലഭിക്കില്ല. ‘ഒഴിവാക്കൽ സിദ്ധാന്തം’ (Principle of Exclusion) എന്ന നിയമതത്വം ഇവിടെ ഒരു ഇരുമ്പ് മറയായി പ്രവർത്തിക്കുന്നു. ഈ നിയമപ്രകാരം, ജീവിച്ചിരിക്കുന്ന ഒരു മകൻ (കുട്ടികളുടെ എളാപ്പ/മൂത്താപ്പ) ഉള്ളപ്പോൾ, നേരത്തേ മരിച്ചുപോയ മകന്റെ മക്കൾക്ക് പിതാമഹന്റെയോ പിതാമഹിയുടെയോ സ്വത്തിൽ യാതൊരു അവകാശവുമില്ല. ഗൗരി അമ്മയുടെ പേരക്കുട്ടികൾക്ക് നിയമം നൽകിയ ആ ചെറിയ പരിഗണന പോലും ആമിന ഉമ്മയുടെ പേരക്കുട്ടികൾക്ക് ഇന്ത്യയിലെ ഇസ്‌ലാമിക നിയമം നൽകുന്നില്ല.

ഇനി നമുക്ക് ഇതേ സാഹചര്യം ഒരു ക്രിസ്ത്യൻ കുടുംബത്തിലാണ് നടക്കുന്നതെന്ന് സങ്കൽപ്പിക്കുക. 1925-ലെ ഇന്ത്യൻ പിന്തുടർച്ചാ നിയമം (Indian Succession Act) അനുസരിച്ച്, പിതാമഹന്റെ സ്വത്തിൽ മരിച്ചുപോയ മകന്റെ മക്കൾക്ക്, അവരുടെ പിതാവിന് ജീവിച്ചിരുന്നുവെങ്കിൽ ലഭിക്കുമായിരുന്ന ഓഹരിക്ക് (‘Per Stirpes’ തത്വം) പൂർണ്ണമായ അർഹതയുണ്ട്.

നോക്കൂ, ഒരേ മണ്ണിൽ ജീവിക്കുന്ന മൂന്ന് കുട്ടികൾ:

ക്രിസ്ത്യൻ കുട്ടി: മുത്തച്ഛന്റെ സ്വത്തിൽ പിതാവിന്റെ പങ്ക് നിയമപരമായി ലഭിക്കുന്നു.
ഹിന്ദു കുട്ടി: മുത്തശ്ശിയുടെ സ്വത്തിൽ ഭാഗികമായ അവകാശം നിയമം നൽകിയിരുന്നു (2015-ലെ ഭേദഗതിക്ക് മുമ്പുപോലും).
മുസ്‌ലിം കുട്ടി: അതേ സ്വത്തിൽ നിന്ന് പൂർണ്ണമായും പുറത്താക്കപ്പെടുന്നു.

ഇത് ഇന്ത്യൻ ഭരണഘടനയുടെ അനുച്ഛേദം 14 (Article 14 – നിയമത്തിന് മുന്നിൽ തുല്യത) ഉറപ്പുനൽകുന്ന തത്വത്തിന്റെ നഗ്നമായ ലംഘനമാണ്. ഒരേ രാജ്യത്ത്, ഒരേ സാഹചര്യത്തിൽ, കേവലം മതം വ്യത്യസ്തമായി എന്നതുകൊണ്ട് മാത്രം ഒരു കുട്ടിക്ക് നീതി നിഷേധിക്കപ്പെടുന്നത് എങ്ങനെ ന്യായീകരിക്കാനാകും?

2. വീടിറങ്ങുന്ന വിധവ: റഹ്മത്തിന്റെ കഥ

മുസ്‌ലിം വ്യക്തിനിയമത്തിലെ അനീതി അനാഥരായ പേരക്കുട്ടികളിൽ മാത്രം ഒതുങ്ങുന്നില്ല. അത് മക്കളില്ലാത്ത വിധവകളുടെ ജീവിതത്തെ കൂടുതൽ ദുസ്സഹമാക്കുന്നു. റഹ്മത്തിന്റെ അനുഭവം അതിന് സാക്ഷിയാണ്.

ഭർത്താവ് കരീമിന്റെ അപ്രതീക്ഷിത മരണം റഹ്മത്തിന്റെ ജീവിതത്തിലെ വെളിച്ചമാണ് കെടുത്തിയത്. വർഷങ്ങളുടെ സ്നേഹബന്ധത്തിനൊടുവിൽ, മക്കളില്ലാത്ത ആ ദാമ്പത്യത്തിൽ അവർ പരസ്പരം താങ്ങും തണലുമായിരുന്നു. കരീം പോയതോടെ റഹ്മത്ത് തനിച്ചായി.

എന്നാൽ, ഭർത്താവിന്റെ മരണാനന്തര ചടങ്ങുകൾ കഴിയുന്നതിന് മുൻപേ റഹ്മത്തിനെ തേടിയെത്തിയത് മറ്റൊരു ആഘാതമായിരുന്നു. കരീമിന്റെ പിതാവിന് മറ്റൊരു ഭാര്യയിലുണ്ടായ മക്കൾ, അതായത് കരീമിന്റെ പിതാവൊത്ത സഹോദരങ്ങൾ (Paternal Half-Brothers), സ്വത്ത് ഭാഗം വെക്കണമെന്ന് ആവശ്യപ്പെട്ട് രംഗത്തെത്തി.

റഹ്മത്തിനും കരീമിനും ആകെയുണ്ടായിരുന്നത് അവർ താമസിക്കുന്ന വീടും അതിനോട് ചേർന്നുള്ള കുറച്ച് സ്ഥലവും മാത്രമാണ്. കരീം വിൽപത്രം എഴുതിയിരുന്നില്ല. ഇവിടെയാണ് ഇന്ത്യൻ മുസ്‌ലിം വ്യക്തിനിയമം അതിന്റെ കാർക്കശ്യവുമായി റഹ്മത്തിന്റെ ജീവിതത്തിലേക്ക് ഇടിച്ചുകയറുന്നത്.

നിയമപ്രകാരം, മക്കളില്ലാതെ ഭർത്താവ് മരിച്ചാൽ ഭാര്യക്ക് ലഭിക്കുന്നത് സ്വത്തിന്റെ നാലിലൊന്ന് (1/4 അഥവാ 25%) മാത്രമാണ്. ബാക്കി വരുന്ന മുക്കാൽ ഭാഗവും (3/4 അഥവാ 75%) ഭർത്താവിന്റെ ‘അസബ’ (Asaba) അഥവാ പിൻമുറ അവകാശികൾക്കാണ്. ഈ കേസിൽ, ആ അവകാശികൾ കരീമിന്റെ പിതാവൊത്ത സഹോദരന്മാരാണ്.

ഒറ്റ രാത്രികൊണ്ട്, റഹ്മത്ത് ജീവിക്കുന്ന വീടിന്റെ മുക്കാൽ പങ്ക് അവൾക്ക് യാതൊരു വൈകാരിക ബന്ധവുമില്ലാത്ത ആ സഹോദരങ്ങൾക്ക് നിയമപരമായി സ്വന്തമായി.

“ഈ വീട് വിറ്റ് ഞങ്ങളുടെ ഓഹരി തരണം,” അവരുടെ ആവശ്യം കർശനമായിരുന്നു. 75% അവകാശികൾ ആവശ്യപ്പെടുമ്പോൾ നിയമം അവർക്കൊപ്പമാണ്. റഹ്മത്തിന്റെ 25% ഓഹരിക്ക് ആ വീട് അവിടെ നിലനിർത്താൻ നിയമപരമായ ശേഷിയില്ല. ഫലത്തിൽ, സ്വന്തം ഭർത്താവ് പണിത, അവൾ ജീവിച്ച വീട്ടിൽ നിന്ന് അവൾക്ക് ഇറങ്ങിക്കൊടുക്കേണ്ട അവസ്ഥ!

3. ‘സംരക്ഷണം’ എന്ന പൊള്ളയായ വാദവും ഭരണഘടനാ ലംഘനവും

ഇവിടെയാണ് ഇസ്‌ലാമിക അനന്തരാവകാശ നിയമത്തിലെ ലിംഗവിവേചനത്തെ ന്യായീകരിക്കാൻ പരമ്പരാഗതമായി ഉന്നയിക്കുന്ന ‘സംരക്ഷണം സിദ്ധാന്തം’ (Theory of Protection) ദയനീയമായി പരാജയപ്പെടുന്നത്. ആ സിദ്ധാന്തം പറയുന്നത്, പുരുഷന്മാർക്ക് കുടുംബത്തിന്റെ സാമ്പത്തിക ഉത്തരവാദിത്തമുള്ളതുകൊണ്ടാണ് അവർക്ക് കൂടുതൽ ഓഹരി നൽകുന്നത് എന്നും, സ്ത്രീ സംരക്ഷിക്കപ്പെടേണ്ടവളായതുകൊണ്ട് അവൾക്ക് കുറഞ്ഞ ഓഹരി മതിയെന്നുമാണ്.

നമുക്ക് റഹ്മത്തിന്റെ അവസ്ഥയിലേക്ക് ഈ സിദ്ധാന്തം പ്രയോഗിച്ചുനോക്കാം:

നിയമം ആർക്കാണ് കൂടുതൽ ഓഹരി നൽകിയത്? കരീമിന്റെ സഹോദരന്മാർക്ക് (75%).
നിയമം ആരുടെ ഓഹരിയാണ് കുറച്ചത്? വിധവയായ റഹ്മത്തിന്റേത് (25%).
ഇനി ചോദിക്കാം: ഈ 75% സ്വത്തും കൊണ്ടുപോകുന്ന സഹോദരന്മാർക്ക്, റഹ്മത്തിനെ സംരക്ഷിക്കാൻ എന്തെങ്കിലും നിയമപരമായ ബാധ്യത (Legal Obligation) ഉണ്ടോ?
ഉത്തരം വ്യക്തമാണ്: ഇല്ല, തീർച്ചയായും ഇല്ല.

പിന്നെ എന്ത് ‘സംരക്ഷണ’ത്തെക്കുറിച്ചാണ് ഈ നിയമം പറയുന്നത്? റഹ്മത്തിനെ സംരക്ഷിക്കാൻ നിയമപരമായി ബാധ്യതയില്ലാത്തവർക്ക് സ്വത്തിന്റെ മുക്കാൽ പങ്കും നൽകുകയും, സംരക്ഷണം ഏറ്റവും ആവശ്യമുള്ള വിധവയെ തുച്ഛമായ ഓഹരി നൽകി വീട്ടിൽ നിന്നുപോലും ഇറക്കിവിടാൻ സാധ്യതയൊരുക്കുകയും ചെയ്യുന്ന ഈ നിയമം ആരെയാണ് യഥാർത്ഥത്തിൽ സംരക്ഷിക്കുന്നത്?

ഇത് ഭരണഘടനയുടെ രണ്ട് മൗലിക തത്വങ്ങളെക്കൂടി ലംഘിക്കുന്നു:

അനുച്ഛേദം 15 (Article 15): മതം, ജാതി, ലിംഗം എന്നിവയുടെ പേരിൽ വിവേചനം പാടില്ല. മക്കളില്ലാത്ത ഒരു ഭാര്യ മരിച്ചാൽ, അവളുടെ സ്വത്തിൽ ഭർത്താവിന് പകുതി (1/2) ഓഹരി ലഭിക്കുമ്പോൾ, മക്കളില്ലാത്ത ഒരു ഭർത്താവ് മരിച്ചാൽ, അദ്ദേഹത്തിന്റെ സ്വത്തിൽ ഭാര്യക്ക് നാലിലൊന്ന് (1/4) ഓഹരി മാത്രമേ ലഭിക്കുന്നുള്ളൂ. പങ്കാളിയുടെ മരണമെന്ന ഒരേ സാഹചര്യത്തിൽ പുരുഷന് ഇരട്ടി ഓഹരി ലഭിക്കുന്നത് ലിംഗപരമായ വിവേചനത്തിന്റെ വ്യക്തമായ ഉദാഹരണമാണ്.
അനുച്ഛേദം 21 (Article 21): അന്തസ്സോടെ ജീവിക്കാനുള്ള അവകാശം (Right to Life and Personal Liberty). സുപ്രീം കോടതി നിരവധി തവണ വ്യാഖ്യാനിച്ചത് പോലെ, ‘ജീവിതം’ എന്നാൽ കേവലം ശ്വസിക്കുക എന്നല്ല, മറിച്ച് അന്തസ്സോടെയും സുരക്ഷിതത്വത്തോടെയും ജീവിക്കുക എന്നതാണ്. സ്വന്തം ഭർത്താവിന്റെ വീട്ടിൽ നിന്ന് നിയമത്തിന്റെ പേരിൽ ഇറക്കിവിടപ്പെടുന്നത് ഒരു സ്ത്രീയുടെ അന്തസ്സോടെ ജീവിക്കാനുള്ള അവകാശത്തിന്റെ കടയ്ക്കലുള്ള കത്തിവെക്കലാണ്.

ഫാത്തിമയും അവളുടെ മക്കളും, റഹ്മത്തിനെപ്പോലുള്ള അനേകം സ്ത്രീകളും ഇന്നും നീതിക്ക് പുറത്ത് കാത്തിരിപ്പിലാണ്. ഹിന്ദു നിയമത്തിലെ ഒരു അനീതി തിരുത്താൻ ഇച്ഛാശക്തി കാണിച്ച കേരളത്തിന്, മുസ്‌ലിം നിയമത്തിലെ അതിനേക്കാൾ വലിയ ഈ അനീതികൾ എന്തുകൊണ്ട് തിരുത്താൻ സാധിക്കുന്നില്ല?

ഭാഗം മൂന്ന്: പരിഹാരവും ഭരണഘടനാപരമായ ഇച്ഛാശക്തിയും

ഇവിടെയാണ് രണ്ട് പ്രധാന തടസ്സവാദങ്ങൾ സ്ഥിരമായി ഉയർന്നുവരുന്നത്:

“ഇത് ‘ദൈവിക നിയമം’ ആണ്, അത് മാറ്റാൻ മനുഷ്യർക്ക് സാധ്യമല്ല.”
“ഇതിനെല്ലാം പരിഹാരം ഏകീകൃത സിവിൽ കോഡ് (UCC) ആണ്. അത് വരുന്നത് വരെ കാത്തിരിക്കുക.”

ഈ രണ്ട് വാദങ്ങളും വസ്തുതാവിരുദ്ധവും, അനീതി തുടർന്നുകൊണ്ടുപോകാൻ താൽപര്യമുള്ളവർ ഉന്നയിക്കുന്ന രാഷ്ട്രീയപ്രേരിതവുമായ ന്യായങ്ങൾ മാത്രമാണ്.

വാദം 1: ‘ദൈവിക നിയമം’ എന്ന മിഥ്യാബോധം

ഇന്ത്യയിൽ ഇന്ന് നിലവിലുള്ളത് സമ്പൂർണ്ണ ഇസ്ലാമിക നിയമമല്ല, മറിച്ച് ബ്രിട്ടീഷുകാർ ക്രോഡീകരിച്ച ‘ആംഗ്ലോ-മുഹമ്മദൻ ലോ’ (Anglo-Mohammedan Law) ആണ്. 1937-ലെ മുസ്‌ലിം പേഴ്സണൽ ലോ (ശരീഅത്ത്) ആപ്ലിക്കേഷൻ ആക്റ്റ് (Shariat Application Act, 1937) വഴിയാണ് ഇത് ഇന്ത്യയിൽ നടപ്പിലാക്കിയത്. ഇത് കൊളോണിയൽ താൽപര്യങ്ങൾക്കനുസരിച്ച് വ്യാഖ്യാനിക്കപ്പെട്ട നിയമസംഹിതയാണ്.

ഏറ്റവും പ്രധാനമായി, ‘ദൈവിക നിയമം’ എന്ന് മുദ്രകുത്തി പരിഷ്കരണങ്ങളെ എതിർക്കുന്നവർ സൗകര്യപൂർവ്വം മറച്ചുവെക്കുന്ന ഒരു സത്യമുണ്ട്. നിരവധി ഇസ്‌ലാമിക രാഷ്ട്രങ്ങൾ ഈ നിയമങ്ങൾ കാലോചിതമായി പരിഷ്കരിച്ചുകഴിഞ്ഞു.

പാകിസ്ഥാൻ: 1961-ലെ ‘മുസ്ലീം ഫാമിലി ലോസ് ഓർഡിനൻസ്’ (MFLO) വഴി, മരിച്ചുപോയ മകന്റെ മക്കൾക്ക് (നമ്മുടെ ഉദാഹരണത്തിലെ ആമിന ഉമ്മയുടെ പേരക്കുട്ടികൾക്ക്) മുത്തച്ഛന്റെ സ്വത്തിൽ അവകാശം നൽകി. ഇതിനെ ‘നിർബന്ധിത അനന്തരാവകാശം’ (Doctrine of Obligatory Bequest) എന്ന് വിളിക്കുന്നു.
ബംഗ്ലാദേശ്, ടുണീഷ്യ, മൊറോക്കോ, ഈജിപ്ത്, സിറിയ തുടങ്ങിയ നിരവധി മുസ്ലീം രാജ്യങ്ങൾ ഒന്നുകിൽ പേരക്കുട്ടികൾക്ക് അവകാശം നൽകുകയോ അല്ലെങ്കിൽ മക്കളില്ലാത്ത വിധവയുടെ ഓഹരി വർദ്ധിപ്പിക്കുകയോ, അതുമല്ലെങ്കിൽ ‘അസബ’ അവകാശികളുടെ ഓഹരി നിയന്ത്രിക്കുകയോ ചെയ്തിട്ടുണ്ട്.

ഇന്ത്യയിൽ മാത്രം വോട്ട് ബാങ്ക് രാഷ്ട്രീയം കാരണം ഈ കൊളോണിയൽ നിയമം ‘ദൈവികം’ എന്ന പേരിൽ സംരക്ഷിക്കപ്പെടുന്നു. അഡ്വ. ഷുക്കൂറിനെപ്പോലുള്ളവർ ഈ അനീതി മറികടക്കാൻ സ്പെഷ്യൽ മാര്യേജ് ആക്റ്റ് പ്രകാരം പുനർവിവാഹം കഴിക്കാൻ നിർബന്ധിതരാകുന്നത് ഈ നിയമം മാറാതെ നിൽക്കുന്നതുകൊണ്ടാണ്. പക്ഷെ അത് എല്ലാവർക്കും സാധ്യമായ ഒരു പരിഹാരമല്ല.

വാദം 2: UCC എന്ന കടമ്പയും സംസ്ഥാനങ്ങളുടെ അധികാരവും

“എല്ലാത്തിനും പരിഹാരം UCC ആണ്, അത് വന്നിട്ട് നോക്കാം” എന്ന വാദം, യഥാർത്ഥത്തിൽ അനീതി തുടരാനുള്ള ഒരു ഒഴികഴിവ് മാത്രമാണ്. UCC എന്നത് രാജ്യവ്യാപകമായി നടപ്പാക്കേണ്ട, വലിയ രാഷ്ട്രീയ-സാമൂഹിക പ്രത്യാഘാതങ്ങളുള്ള ഒരു വലിയ നിയമനിർമ്മാണമാണ്. അതിന് അതിന്റേതായ സങ്കീർണ്ണതകളും വെല്ലുവിളികളുമുണ്ട്. അത് യാഥാർത്ഥ്യമാകാൻ ഇനിയും ഒരുപാട് സമയമെടുത്തേക്കാം.

അങ്ങനെയെങ്കിൽ, അതുവരെ മുസ്‌ലിം വ്യക്തിനിയമത്തിലെ അനീതികളും വിവേചനങ്ങളും അതേപടി തുടരണോ? UCC വന്നാൽ മാത്രമേ ഈ പ്രശ്നങ്ങൾക്ക് പരിഹാരമുള്ളൂ എന്നാണോ?
അല്ല എന്നതാണ് വ്യക്തമായ ഉത്തരം.

UCC എന്ന വലിയ കാൻവാസിനായി കാത്തുനിൽക്കാതെ തന്നെ, വ്യക്തിനിയമങ്ങളിലെ ഏറ്റവും വലിയ അനീതികൾ പരിഹരിക്കാൻ സംസ്ഥാന സർക്കാരുകൾക്ക് നിയമപരമായി സാധിക്കും. ഇന്ത്യൻ ഭരണഘടന അതിനുള്ള വ്യക്തമായ അധികാരവും നടപടിക്രമവും സംസ്ഥാനങ്ങൾക്ക് നൽകുന്നുണ്ട്.

അധികാരത്തിന്റെ ഉറവിടം (കൺകറന്റ് ലിസ്റ്റ്): ഇന്ത്യൻ ഭരണഘടനയുടെ ഏഴാം ഷെഡ്യൂൾ (Seventh Schedule), കേന്ദ്ര-സംസ്ഥാന സർക്കാരുകൾക്ക് നിയമനിർമ്മാണം നടത്താൻ അധികാരമുള്ള വിഷയങ്ങളെ തരംതിരിക്കുന്നു. അതിൽ മൂന്നാമത്തേതായ കൺകറന്റ് ലിസ്റ്റ് (Concurrent List – List III) പ്രകാരം കേന്ദ്രത്തിനും സംസ്ഥാനങ്ങൾക്കും ഒരേപോലെ നിയമനിർമ്മാണം നടത്താം. ഈ ലിസ്റ്റിലെ എൻട്രി 5 (Entry 5)-ൽ ഉൾപ്പെടുന്ന വിഷയങ്ങളാണ്: “വിവാഹം, വിവാഹമോചനം, അനന്തരാവകാശം (Inheritance and Succession), വിൽപത്രങ്ങൾ…” തുടങ്ങിയവ.
നടപടിക്രമം (അനുച്ഛേദം 254(2)): ഇതിനർത്ഥം, അനന്തരാവകാശ വിഷയത്തിൽ കേരള നിയമസഭയ്ക്ക് സ്വന്തമായി നിയമം നിർമ്മിക്കാം. “പക്ഷേ, 1937-ലെ കേന്ദ്ര ശരീഅത്ത് നിയമം നിലനിൽക്കെ സംസ്ഥാനം എങ്ങനെ നിയമം കൊണ്ടുവരും?” എന്ന ചോദ്യത്തിനുള്ള കൃത്യമായ മറുപടി ഭരണഘടനയുടെ അനുച്ഛേദം 254(2) (Article 254(2)) നൽകുന്നുണ്ട്.
ഈ അനുച്ഛേദം പറയുന്നത് ഇതാണ്: കൺകറന്റ് ലിസ്റ്റിലെ ഒരു വിഷയത്തിൽ, നിലവിലുള്ള ഒരു കേന്ദ്ര നിയമത്തിന് (ഇവിടെ, 1937-ലെ ശരീഅത്ത് ആക്റ്റ്) വിരുദ്ധമായി (repugnant) ഒരു സംസ്ഥാനം പുതിയ നിയമം പാസാക്കുകയാണെങ്കിൽ, ആ നിയമം രാഷ്ട്രപതിയുടെ അംഗീകാരത്തിനായി (President’s Assent) സമർപ്പിക്കണം.
രാഷ്ട്രപതി ആ നിയമത്തിന് അംഗീകാരം നൽകിയാൽ, രാജ്യത്തിന്റെ മറ്റ് ഭാഗങ്ങളിൽ പഴയ നിയമം നിലനിൽക്കുമ്പോൾ തന്നെ, ആ സംസ്ഥാനത്തിന്റെ പരിധിക്കുള്ളിൽ പുതിയ സംസ്ഥാന നിയമത്തിനായിരിക്കും പ്രാബല്യം.
2015-ൽ കേരളം ഹിന്ദു പിന്തുടർച്ചാ നിയമം (കേന്ദ്ര നിയമം) ഭേദഗതി ചെയ്തതും ഇതേ ഭരണഘടനാപരമായ അധികാരം ഉപയോഗിച്ചാണ്. അത് സാധിക്കുമെങ്കിൽ, ആമിന ഉമ്മയുടെ പേരക്കുട്ടികൾക്ക് പാകിസ്ഥാനിൽ ലഭിക്കുന്ന നീതിയെങ്കിലും ഉറപ്പാക്കാൻ കേരള നിയമസഭയ്ക്ക് എന്തുകൊണ്ട് സാധിക്കുന്നില്ല? റഹ്മത്തുമാരെ സ്വന്തം വീട്ടിൽ നിന്ന് ഇറക്കിവിടുന്ന ‘അസബ’ നിയമത്തെ നിയന്ത്രിക്കാൻ എന്തുകൊണ്ട് സാധിക്കുന്നില്ല?

‘കേരളം കത്തും’ എന്ന പൊള്ളയായ ഭീഷണിയാണ് പലപ്പോഴും ഇതിന് തടസ്സമായി പറയുന്നത്. പൊതുജനാരോഗ്യം മുൻനിർത്തി കോവിഡ് കാലത്ത് പള്ളിയിലെ പ്രാർത്ഥനകൾ പോലും കർശനമായി നിയന്ത്രിച്ചപ്പോൾ ‘കത്താത്ത’ കേരളം, പൗരന്മാർക്ക്, പ്രത്യേകിച്ച് ഏറ്റവും ദുർബലരായ വിധവകൾക്കും അനാഥരായ കുട്ടികൾക്കും, നീതി ഉറപ്പാക്കുന്ന ഒരു നിയമം കൊണ്ടുവരുമ്പോൾ കത്തുമെന്ന് കരുതുന്നത് മൗഢ്യമാണ്. ഇത് രാഷ്ട്രീയ ഇച്ഛാശക്തിയുടെ കുറവ് മാത്രമാണ്.

ഉപസംഹാരം

ഗൗരി അമ്മയുടെ പേരക്കുട്ടികളുടെ കണ്ണുനീർ തുടയ്ക്കാൻ നമുക്ക് കഴിഞ്ഞു. കാരണം, ആ അനീതിക്കെതിരെ ശബ്ദമുയർത്താൻ ഒരു പൊതുസമൂഹം തയ്യാറായി, അത് കേൾക്കാൻ ഒരു നിയമസഭ സന്നദ്ധമായി. എന്നാൽ ആമിന ഉമ്മയുടെ പേരക്കുട്ടികളുടെയും റഹ്മത്തിന്റെയും നിശബ്ദമായ നിലവിളികൾ ഇനിയും കേൾക്കാൻ നാം തയ്യാറായിട്ടില്ല.

മതത്തിന്റെ പേരിൽ സ്ത്രീകളെയും കുട്ടികളെയും അനീതിക്ക് ഇരയാക്കുന്ന കാലഹരണപ്പെട്ട കൊളോണിയൽ നിയമങ്ങളല്ല, മറിച്ച് ഡോ. ബി. ആർ. അംബേദ്കർ വിഭാവനം ചെയ്ത, ഭരണഘടനയുടെ അനുച്ഛേദം 14, 15, 21 എന്നിവ ഉറപ്പുനൽകുന്ന തുല്യതയും, വിവേചനമില്ലായ്മയും, അന്തസ്സോടെ ജീവിക്കാനുള്ള അവകാശവുമാണ് ഒരു ആധുനിക ജനാധിപത്യ രാജ്യത്തിന് വേണ്ടത്.

അതിലേക്കുള്ള വലിയ ചുവടുവെപ്പായ UCC-ക്കായി കാത്തിരിക്കുന്നതിനൊപ്പം തന്നെ, ഏറ്റവും അടിയന്തിരമായി പരിഹരിക്കേണ്ട ഈ മാനുഷിക പ്രശ്നങ്ങളിൽ ഇടപെടാൻ നമ്മുടെ സംസ്ഥാന നിയമസഭയ്ക്ക് ധാർമ്മികവും ഭരണഘടനാപരവുമായ ഉത്തരവാദിത്തമുണ്ട്.

നീതിയുടെ വാതിൽ ഗൗരി അമ്മയുടെ കുടുംബത്തിനായി തുറന്നതുപോലെ, അത് ആമിന ഉമ്മയുടെ പേരക്കുട്ടികൾക്കും റഹ്മത്തിനും മുന്നിൽ കൊട്ടിയടയ്ക്കപ്പെടരുത്.