ഏകീകൃത സിവിൽ കോഡ്: മതാതീത നീതിയും സ്ത്രീവിമോചനവും – ബഷീർ പേങ്ങാട്ടിരി എഴുതുന്നു

“മതത്തിന്റെ അടിസ്ഥാനത്തിലുള്ള പ്രത്യേക നിയമങ്ങൾ പൗരന്മാർക്കിടയിൽ ‘ഞങ്ങൾ’ എന്നും ‘നിങ്ങൾ’ എന്നുമുള്ള അദൃശ്യമായ വേർതിരിവുകളാണ് സൃഷ്ടിക്കുന്നത്. ഇത്തരം ധ്രുവീകരണങ്ങൾ ഇല്ലാതാക്കാനും പൗരന്മാരിൽ ഒരൊറ്റ ജനതയെന്ന ബോധം വളർത്താനും ഏകീകൃത സിവിൽ കോഡ് എന്ന പൊതുനിയമം സഹായിക്കും.”

ഭരണഘടനാപരമായ സ്വപ്നവും ചരിത്രപരമായ പശ്ചാത്തലവും

ഇന്ത്യൻ ജനാധിപത്യം അതിന്റെ എട്ടാം പതിറ്റാണ്ടിലേക്ക് കടക്കുമ്പോഴും പൗരസമൂഹം നേരിടുന്ന ഏറ്റവും വലിയ വൈരുദ്ധ്യം നിയമവാഴ്ചയിലെ വിവേചനമാണ്. ഒരു രാജ്യത്ത് ജീവിക്കുന്ന മനുഷ്യർ കുറ്റകൃത്യങ്ങളിൽ ഏർപ്പെടുമ്പോഴോ കരാറുകളിൽ ഒപ്പിടുമ്പോഴോ നികുതി അടയ്ക്കുമ്പോഴോ അവർക്ക് ബാധകമാകുന്നത് ഏകീകൃതമായ ഒരു നിയമസംഹിതയാണ്. എന്നാൽ, അതേ പൗരന്മാർ അവരുടെ സ്വകാര്യ ജീവിതത്തിലേക്ക്, അതായത് വിവാഹം, വിവാഹമോചനം, സ്വത്തവകാശം, ദത്തെടുക്കൽ തുടങ്ങിയ കാര്യങ്ങളിലേക്ക് കടക്കുമ്പോൾ മതത്തിന്റെ അടിസ്ഥാനത്തിലുള്ള വ്യത്യസ്ത നിയമങ്ങളാണ് അവരെ പിന്തുടരുന്നത്. ഈയൊരു വിടവിനെ നികത്താനാണ് ഇന്ത്യൻ ഭരണഘടനയുടെ ശില്പികൾ ഏകീകൃത സിവിൽ കോഡ് (Uniform Civil Code) എന്ന ആശയം മുന്നോട്ടുവെച്ചത്. ഭരണഘടനയുടെ 44-ാം അനുച്ഛേദത്തിൽ, ഇന്ത്യയിലുടനീളം പൗരന്മാർക്കായി ഒരു ഏകീകൃത സിവിൽ കോഡ് ഉറപ്പാക്കാൻ രാഷ്ട്രം പരിശ്രമിക്കണമെന്ന് നിർദ്ദേശക തത്വങ്ങളിൽ (Directive Principles) ഉൾപ്പെടുത്തിയപ്പോൾ, അത് കേവലമൊരു ആഗ്രഹമായിരുന്നില്ല; മറിച്ച് ആധുനികവും മതേതരവുമായ ഒരു രാഷ്ട്രനിർമ്മാണത്തിനായുള്ള വ്യക്തമായ രൂപരേഖയായിരുന്നു.

ബ്രിട്ടീഷ് ഭരണകാലത്താണ് ഇന്ത്യയിലെ വ്യക്തിനിയമങ്ങൾ ഇന്ന് കാണുന്ന രീതിയിൽ വ്യവസ്ഥാപിതമായത്. 1840-ലെ ലെക്സ് ലോസി (Lex Loci) റിപ്പോർട്ട് ക്രിമിനൽ നിയമങ്ങൾ, തെളിവ് നിയമങ്ങൾ തുടങ്ങിയവ ഏകീകരിക്കാൻ ശുപാർശ ചെയ്തപ്പോഴും ഹിന്ദുക്കളുടെയും മുസ്ലിംകളുടെയും വ്യക്തിനിയമങ്ങളെ ആ പ്രക്രിയയിൽ നിന്ന് ബോധപൂർവ്വം മാറ്റിനിർത്തി. ഭൂരിപക്ഷ-ന്യൂനപക്ഷ വിഭാഗങ്ങളുടെ മതപരമായ ആചാരങ്ങളിൽ ഇടപെടുന്നത് ഭരണപരമായ വെല്ലുവിളികൾ ഉയർത്തുമെന്ന് അവർ ഭയപ്പെട്ടിരുന്നു. ഇതിന്റെ ഫലമായി ക്രിമിനൽ നിയമങ്ങളിൽ ‘ഒരു രാജ്യം ഒരു നീതി’ എന്ന തത്വം നിലവിൽ വന്നപ്പോൾ, സിവിൽ നിയമങ്ങൾ മതപുരോഹിതന്മാരുടെ വ്യാഖ്യാനങ്ങൾക്കും പ്രാദേശിക ആചാരങ്ങൾക്കും വിട്ടുനൽകപ്പെട്ടു. ഈ ചരിത്രപരമായ പിഴവ് തിരുത്താനുള്ള വലിയൊരു അവസരമായിരുന്നു ഭരണഘടനാ നിർമ്മാണ സഭയിൽ നടന്ന ചർച്ചകൾ. ഡോ. ബി. ആർ. അംബേദ്കറും കെ.എം. മുൻഷിയും അല്ലാടി കൃഷ്ണസ്വാമി അയ്യരും ഉൾപ്പെടെയുള്ളവർ ഏകീകൃത സിവിൽ കോഡിനായി ശക്തമായി വാദിച്ചപ്പോൾ, അത് ലിംഗനീതിക്കും ദേശീയോദ്ഗ്രഥനത്തിനും അനിവാര്യമാണെന്ന് അവർ വിശ്വസിച്ചിരുന്നു.

ഭരണഘടനാ നിർമ്മാണ സഭയിലെ സംവാദങ്ങൾ പരിശോധിക്കുമ്പോൾ, വ്യക്തിനിയമങ്ങൾ മാറ്റമില്ലാത്ത ഒന്നല്ലെന്ന് അംബേദ്കർ അർത്ഥശങ്കയില്ലാതെ വ്യക്തമാക്കുന്നത് കാണാം. മതപരമായ അനുഷ്ഠാനങ്ങളും സാമൂഹിക നിയമങ്ങളും തമ്മിൽ വേർതിരിക്കപ്പെടേണ്ടതുണ്ട് എന്നതായിരുന്നു അദ്ദേഹത്തിന്റെ ഉറച്ച നിലപാട്. ജനനം മുതൽ മരണം വരെയുള്ള മനുഷ്യജീവിതത്തിന്റെ ഓരോ ഘട്ടവും മതത്തിന്റെ പരിധിയിൽ വരുമെങ്കിൽ അത് മൗലികാവകാശങ്ങളുടെ ലംഘനത്തിന് വഴിവെക്കുമെന്ന് അദ്ദേഹം മുന്നറിയിപ്പ് നൽകി. എന്നാൽ വിഭജനാനന്തരമുണ്ടായ രാഷ്ട്രീയ സാഹചര്യങ്ങളിൽ, ന്യൂനപക്ഷങ്ങളുടെ ആശങ്കകൾ പരിഗണിക്കേണ്ടതുണ്ടെന്ന നെഹ്‌റുവിന്റെയും മറ്റും നിലപാടുകളെത്തുടർന്ന് ഏകീകൃത സിവിൽ കോഡിനെ മൗലികാവകാശങ്ങളുടെ ഭാഗമാക്കാതെ നിർദ്ദേശക തത്വങ്ങളിലേക്ക് മാറ്റുകയായിരുന്നു. ഭാവിയിൽ രാജ്യം പാകപ്പെടുമ്പോൾ നടപ്പിലാക്കേണ്ട ഒന്നായി അത് മാറ്റിവെക്കപ്പെട്ടു.

സ്വാതന്ത്ര്യാനന്തരം ഹിന്ദു വ്യക്തിനിയമങ്ങൾ വലിയ തോതിൽ പരിഷ്കരിക്കപ്പെട്ടു എന്നത് ശ്രദ്ധേയമാണ്. 1950-കളിൽ ഹിന്ദു കോഡ് ബില്ലിലൂടെ ഹിന്ദു നിയമങ്ങളെ ആധുനികവൽക്കരിക്കുകയും സ്ത്രീകൾക്ക് സ്വത്തവകാശവും വിവാഹമോചനത്തിനുള്ള അവകാശവും നിയമപരമായി ഉറപ്പാക്കുകയും ചെയ്തു. ബഹുഭാര്യത്വം നിരോധിച്ചു. എന്നാൽ സമാനമായ രീതിയിൽ മുസ്ലിം വ്യക്തിനിയമങ്ങളിൽ പരിഷ്കരണങ്ങൾ കൊണ്ടുവരാൻ ഭരണകൂടം തയ്യാറായില്ല. മുസ്ലിം സമൂഹം സ്വയം പരിഷ്കരണത്തിന് തയ്യാറാകുന്നത് വരെ കാത്തിരിക്കാം എന്നതായിരുന്നു അന്നത്തെ രാഷ്ട്രീയ നിലപാട്. ഇതിന്റെ അനന്തരഫലമായി മുസ്ലിം സ്ത്രീകൾ ഉൾപ്പെടെയുള്ള വലിയൊരു വിഭാഗം ഭരണഘടന ഉറപ്പുനൽകുന്ന സമത്വത്തിന് പുറത്ത്, പുരുഷകേന്ദ്രീകൃതമായ നിയമവ്യാഖ്യാനങ്ങൾക്ക് കീഴിൽ തുടരേണ്ടി വന്നു.

വ്യക്തിനിയമങ്ങൾ മതസ്വാതന്ത്ര്യത്തിന്റെ ഭാഗമാണെന്ന വാദം ഭരണഘടനയുടെ 25-ാം അനുച്ഛേദത്തെ മുൻനിർത്തിയാണ് പലപ്പോഴും ഉന്നയിക്കപ്പെടുന്നത്. എന്നാൽ മതസ്വാതന്ത്ര്യം എന്നത് തികച്ചും വ്യക്തിപരമായ വിശ്വാസങ്ങൾക്കും ആരാധനാക്രമങ്ങൾക്കും ഉള്ള സ്വാതന്ത്ര്യമാണ്; മറിച്ച് ഒരു പരിഷ്കൃത സമൂഹത്തിന് യോജിക്കാത്ത സാമൂഹിക നിയമങ്ങൾ തുടരാനുള്ള അനുമതിയല്ല. ഭരണഘടനയുടെ 25-ാം അനുച്ഛേദം തന്നെ വ്യക്തമാക്കുന്നത്, സാമൂഹിക ക്ഷേമത്തിനും പരിഷ്കരണത്തിനുമായി മതവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട സാമ്പത്തികമോ സാമ്പത്തികമല്ലാത്തതോ ആയ ഏത് ലൗകിക പ്രവർത്തനങ്ങളെയും നിയന്ത്രിക്കാൻ രാഷ്ട്രത്തിന് അധികാരമുണ്ട് എന്നാണ്. ഈ അധികാരത്തിന്റെ പ്രയോഗമാണ് ഏകീകൃത സിവിൽ കോഡ്. അത് മതവിശ്വാസത്തിനല്ല, മറിച്ച് മതത്തിന്റെ പേരിൽ നിലനിൽക്കുന്ന അനീതികൾക്കും വിവേചനങ്ങൾക്കും എതിരെയുള്ള മതേതരമായ പോരാട്ടമാണ്.

കോടതിമുറികളിലെ പരിഷ്കരണ ശബ്ദങ്ങൾ

ഇന്ത്യൻ ജനാധിപത്യത്തിൽ പലപ്പോഴും സാമൂഹിക പരിഷ്കരണങ്ങളുടെ ചാലകശക്തിയായി മാറിയിട്ടുള്ളത് നീതിന്യായ പീഠങ്ങളാണ്. ഏകീകൃത സിവിൽ കോഡിന്റെ കാര്യത്തിലും ഇതുതന്നെയാണ് സംഭവിച്ചത്. രാഷ്ട്രീയ നേതൃത്വങ്ങൾ വോട്ട്ബാങ്ക് ഭയത്താൽ മതപരമായ വ്യക്തിനിയമങ്ങളെ സ്പർശിക്കാൻ മടിച്ചപ്പോൾ, ഭരണഘടനയുടെ കാവൽക്കാരായ കോടതികൾക്ക് നിശബ്ദരായിരിക്കാൻ കഴിയില്ലായിരുന്നു. വ്യക്തിനിയമങ്ങൾ പൗരന്റെ മൗലികാവകാശങ്ങളെ ഹനിക്കുമ്പോൾ, പ്രത്യേകിച്ച് സ്ത്രീകളുടെ ആത്മാഭിമാനത്തെ ചോദ്യം ചെയ്യുമ്പോൾ, കോടതികൾ ഇടപെടാൻ നിർബന്ധിതരായി. ഈ ഇടപെടലുകളുടെ ചരിത്രത്തിൽ ഏറ്റവും നിർണ്ണായകമായ ഒന്നായിരുന്നു 1985-ലെ ഷാ ബാനു കേസ്. തന്റെ എഴുപതാം വയസ്സിൽ ഭർത്താവ് ഉപേക്ഷിച്ച ഷാ ബാനു എന്ന മുസ്ലിം സ്ത്രീ, ജീവനാംശത്തിനായി കോടതിയെ സമീപിച്ചപ്പോൾ അത് ഇന്ത്യയുടെ നിയമചരിത്രത്തെത്തന്നെ മാറ്റിമറിച്ചു. മുസ്ലിം വ്യക്തിനിയമപ്രകാരം ‘ഇദ്ദ’ കാലയളവിനുശേഷം ഭർത്താവ് സംരക്ഷിക്കേണ്ടതില്ലെന്ന വാദത്തെ തള്ളിക്കളഞ്ഞ സുപ്രീം കോടതി, ക്രിമിനൽ നടപടിച്ചട്ടത്തിലെ (CrPC 125) വകുപ്പുകൾ എല്ലാ പൗരന്മാർക്കും ഒരുപോലെ ബാധകമാണെന്ന് വിധിച്ചു. ഈ വിധിന്യായത്തിനിടയിലാണ് അന്നത്തെ ചീഫ് ജസ്റ്റിസ് വൈ.വി. ചന്ദ്രചൂഡ്, ഭരണഘടനയുടെ 44-ാം അനുച്ഛേദം വെറുമൊരു ചത്ത അക്ഷരമായി (Dead letter) തുടരുകയാണെന്നും അത് നടപ്പിലാക്കാൻ ഭരണകൂടം മുൻകൈ എടുക്കണമെന്നും ഓർമ്മിപ്പിച്ചത്.

ഷാ ബാനു കേസിന് ശേഷം ഇന്ത്യ കണ്ടത് രാഷ്ട്രീയമായ വലിയൊരു പിന്നോട്ടുപോക്കായിരുന്നു. കോടതി വിധി അട്ടിമറിക്കാൻ സർക്കാർ കൊണ്ടുവന്ന നിയമം മുസ്ലിം സ്ത്രീകളെ വീണ്ടും അരക്ഷിതാവസ്ഥയിലേക്ക് തള്ളിവിട്ടു. എന്നാൽ നിയമപോരാട്ടങ്ങൾ അവിടെ അവസാനിച്ചില്ല. 1995-ലെ സരള മുദ്ഗൽ കേസിൽ സുപ്രീം കോടതി വീണ്ടും ഏകീകൃത സിവിൽ കോഡിന്റെ അനിവാര്യത ചൂണ്ടിക്കാട്ടി. ഒന്നാം ഭാര്യയുമായുള്ള വിവാഹബന്ധം നിലനിൽക്കെ, രണ്ടാമത് വിവാഹം കഴിക്കാനായി മാത്രം ഇസ്ലാം മതം സ്വീകരിക്കുന്ന ഹിന്ദു പുരുഷന്മാരുടെ നടപടിയെ കോടതി കർശനമായി വിമർശിച്ചു. വ്യക്തിനിയമങ്ങൾക്കിടയിലെ ഇത്തരം വൈരുദ്ധ്യങ്ങൾ പരിഹരിക്കാൻ ഒരു പൊതു സിവിൽ നിയമം രാജ്യത്തിന് അത്യാവശ്യമാണെന്ന് കോടതി അടിവരയിട്ടു പറഞ്ഞു. മതം മാറുന്നത് തികച്ചും വ്യക്തിപരമായ വിശ്വാസത്തിന്റെ ഭാഗമാകാം; എന്നാൽ നിയമത്തിന്റെ പഴുതുകൾ ഉപയോഗിച്ച് മറ്റൊരു വ്യക്തിയുടെ അവകാശങ്ങൾ കവർന്നെടുക്കാനുള്ള മാർഗ്ഗമാകരുത് അത്.

ഈ നിയമപോരാട്ടങ്ങളുടെ തുടർച്ചയായാണ് 2017-ലെ ശായറാ ബാനു കേസും ‘മുത്തലാഖ്’ നിരോധനവും ഉണ്ടായത്. നിമിഷനേരം കൊണ്ട് മൊഴി ചൊല്ലി ഒരു സ്ത്രീയെ പുറത്താക്കുന്ന രീതി ഭരണഘടനാവിരുദ്ധമാണെന്ന് കോടതി പ്രഖ്യാപിച്ചു. ഇവിടെയും കോടതികൾ ഊന്നൽ നൽകിയത് ലിംഗനീതിക്കാണ്. ഒരു പുരുഷന് ലഭിക്കുന്ന അതേ നിയമപരിരക്ഷയും ആദരവും സ്ത്രീക്കും ലഭ്യമാകണം എന്ന ലളിതമായ യുക്തിയാണ് കോടതികൾ മുന്നോട്ടുവെച്ചത്. ക്രിസ്ത്യൻ സമുദായത്തിന് ബാധകമായിരുന്ന പിന്തുടർച്ചാവകാശ നിയമത്തിൽ, പ്രത്യേകിച്ച് ജീവകാരുണ്യ ആവശ്യങ്ങൾക്ക് സ്വത്ത് വിൽപത്രം വഴി നൽകുന്നതിലുണ്ടായിരുന്ന വിവേചനങ്ങൾ ചോദ്യം ചെയ്ത ജോൺ വള്ളമറ്റം കേസും (2003) ഇതേ ദിശയിലുള്ള കോടതിയുടെ ഇടപെടലായിരുന്നു. ഓരോ കേസിലും കോടതികൾ ആവർത്തിച്ചത് ഒരേ കാര്യമാണ്: വ്യക്തിനിയമങ്ങൾ ഒരിക്കലും പൗരന്റെ മൗലികാവകാശങ്ങൾക്ക് മുകളിലല്ല.

കോടതികളുടെ ഈ നിരീക്ഷണങ്ങൾ കേവലം ഉപദേശങ്ങളായിരുന്നില്ല; മറിച്ച് ഭരണഘടന നൽകുന്ന ഉറപ്പുകൾ നടപ്പിലാക്കാനുള്ള ആഹ്വാനങ്ങളായിരുന്നു. ലിംഗസമത്വം എന്നത് വെറും കടലാസിലെ വാചകങ്ങളല്ലെന്നും അത് പൗരന്റെ ദൈനംദിന ജീവിതത്തിൽ പ്രതിഫലിക്കണമെന്നും കോടതികൾ കരുതി. വ്യക്തിനിയമങ്ങളിലെ അശാസ്ത്രീയതയും സ്ത്രീവിരുദ്ധതയും നീക്കം ചെയ്യാൻ അതാത് സമുദായങ്ങൾ തയ്യാറാകാത്ത പക്ഷം, മതേതരമായ ഒരു പൊതുനിയമം എന്ന ഓപ്ഷൻ മാത്രമേ രാജ്യത്തിന് മുന്നിലുള്ളൂ എന്ന് കോടതികൾ ലോകത്തോട് വിളിച്ചുപറഞ്ഞു. ഇന്നും ഏകീകൃത സിവിൽ കോഡിനെക്കുറിച്ചുള്ള ചർച്ചകളിൽ കോടതികളുടെ ഈ വിധിന്യായങ്ങൾ ഏറ്റവും വലിയ വഴികാട്ടികളായി നിലകൊള്ളുന്നു.

അനുകൂല വാദങ്ങളും ദേശീയോദ്ഗ്രഥനവും

ഏകീകൃത സിവിൽ കോഡിനായുള്ള വാദങ്ങൾ കേവലം മതപരമായ വിദ്വേഷത്തിൽ നിന്നോ സങ്കുചിത രാഷ്ട്രീയ താൽപ്പര്യങ്ങളിൽ നിന്നോ ഉടലെടുക്കുന്ന ഒന്നല്ല. മറിച്ച്, ഒരു ആധുനിക മതേതര ജനാധിപത്യ രാജ്യത്തിന്റെ അടിസ്ഥാന ശിലയാകേണ്ട ‘പൗരസമത്വം’ എന്ന ആശയത്തിലാണ് അത് വേരൂന്നിയിരിക്കുന്നത്. ‘ഒരു രാജ്യം, ഒരു നിയമം’ എന്നത് കേവലമൊരു മുദ്രാവാക്യമല്ല; അത് ഭരണഘടനയുടെ 14-ാം അനുച്ഛേദം ഉറപ്പുനൽകുന്ന ‘നിയമത്തിനു മുന്നിലെ തുല്യത’ (Equality before the law) എന്ന തത്വത്തിന്റെ സ്വാഭാവികമായ പരിണാമമാണ്. ക്രിമിനൽ നിയമങ്ങളിലും കരാർ നിയമങ്ങളിലും നാം പൗരനെ മതത്തിന്റെ കണ്ണിലൂടെയല്ല കാണുന്നതെങ്കിൽ, സിവിൽ നിയമങ്ങളിലും അതേ മതേതര കാഴ്ചപ്പാട് പിന്തുടരേണ്ടത് അനിവാര്യമാണ്. പൗരന്മാർക്കിടയിൽ ജാതിയുടെയോ മതത്തിന്റെയോ പേരിൽ നിയമപരമായ വേർതിരിവുകൾ നിലനിൽക്കുന്നത് ദേശീയ ഐക്യബോധത്തിന് വലിയൊരു തടസ്സമാണ്.

ലിംഗനീതിയാണ് (Gender Justice) ഏകീകൃത സിവിൽ കോഡിനായി ഉന്നയിക്കപ്പെടുന്ന ഏറ്റവും ശക്തമായ വാദം. നിലവിലുള്ള മിക്കവാറും എല്ലാ വ്യക്തിനിയമങ്ങളും പുരുഷാധിപത്യപരമായ സാമൂഹിക ക്രമങ്ങൾ നിലനിന്നിരുന്ന കാലത്ത് രൂപപ്പെട്ടവയാണ്. അവയിൽ പലതും സ്ത്രീകളെ രണ്ടാം തരം പൗരന്മാരായാണ് ഇന്നും കാണുന്നത്. വിവാഹം, സ്വത്തവകാശം, വിവാഹമോചനം തുടങ്ങിയ കാര്യങ്ങളിൽ സ്ത്രീകൾ നേരിടുന്ന കടുത്ത വിവേചനങ്ങൾ പരിഹരിക്കാൻ ഒരു പൊതുനിയമം അനിവാര്യമാണ്. ഏത് മതത്തിൽ ജനിച്ചവരായാലും എല്ലാ സ്ത്രീകൾക്കും ഒരേ രീതിയിലുള്ള സംരക്ഷണവും അവകാശങ്ങളും ലഭിക്കുന്നു എന്ന് ഉറപ്പാക്കുന്നത് ഒരു പരിഷ്കൃത സമൂഹത്തിന്റെ ഉത്തരവാദിത്തമാണ്. സ്ത്രീ ശാക്തീകരണത്തെക്കുറിച്ചുള്ള ചർച്ചകൾ അർത്ഥവത്താകണമെങ്കിൽ, അവരെ തളച്ചിടുന്ന കാലഹരണപ്പെട്ട വ്യക്തിനിയമങ്ങളിൽ നിന്ന് അവർക്ക് മോചനം ലഭിച്ചേ തീരൂ.

നിയമവ്യവസ്ഥയുടെ ലളിതവൽക്കരണമാണ് മറ്റൊരു പ്രധാന ഗുണം. ഇന്ത്യയിലെ നിലവിലെ വ്യക്തിനിയമങ്ങൾ അത്യന്തം സങ്കീർണ്ണമാണ്. പല മതവിഭാഗങ്ങൾക്കും പൂർണ്ണമായി എഴുതപ്പെട്ട നിയമങ്ങളില്ല; പകരം ആചാരങ്ങളെയും പാരമ്പര്യങ്ങളെയുമാണ് അവർ പലപ്പോഴും ആശ്രയിക്കുന്നത്. ഇത് കോടതി നടപടികൾ നീളുന്നതിനും നീതി വൈകുന്നതിനും കാരണമാകുന്നു. മുസ്ലിം വ്യക്തിനിയമം പൂർണ്ണമായി ക്രോഡീകരിക്കാത്തതിനാൽ (Uncodified) പലപ്പോഴും വിധിന്യായങ്ങൾ വ്യാഖ്യാനങ്ങളെ അടിസ്ഥാനമാക്കിയാണ് വരുന്നത്. ഏകീകൃത സിവിൽ കോഡ് വരുന്നതോടെ ലളിതവും വ്യക്തവുമായ ഒരു നിയമസംഹിത നിലവിൽ വരും. ഇത് സാധാരണക്കാരന് തന്റെ അവകാശങ്ങൾ എളുപ്പത്തിൽ മനസ്സിലാക്കാനും നീതി തേടാനും സഹായിക്കും. ആധുനിക മൂല്യങ്ങളായ വ്യക്തിസ്വാതന്ത്ര്യം, തുല്യത എന്നിവയെ ഉൾക്കൊള്ളുന്ന ഒരു നിയമം നീതിന്യായ വ്യവസ്ഥയെ കൂടുതൽ സുതാര്യമാക്കും.

ദേശീയോദ്ഗ്രഥനത്തിന്റെ കാര്യത്തിലും ഏകീകൃത സിവിൽ കോഡിന് വലിയൊരു പങ്കുവഹിക്കാനുണ്ട്. മതത്തിന്റെ അടിസ്ഥാനത്തിലുള്ള പ്രത്യേക നിയമങ്ങൾ പൗരന്മാർക്കിടയിൽ ‘ഞങ്ങൾ’ എന്നും ‘നിങ്ങൾ’ എന്നുമുള്ള അദൃശ്യമായ വേർതിരിവ് സൃഷ്ടിക്കുന്നു. ഒരു പൊതു നിയമസംഹിത പൗരന്മാരിൽ ഒരേ രാഷ്ട്രത്തിലെ അംഗങ്ങളാണെന്ന ബോധം വളർത്താൻ സഹായിക്കും. ഇത് വർഗ്ഗീയമായ ധ്രുവീകരണങ്ങളെ ഇല്ലാതാക്കാനും സാമൂഹികമായ യോജിപ്പ് വർദ്ധിപ്പിക്കാനും ഇടയാക്കും. കാലഹരണപ്പെട്ട ആചാരങ്ങളെ മാറ്റിവെച്ച് ശാസ്ത്രീയവും യുക്തിസഹവുമായ നിയമങ്ങൾ സ്വീകരിക്കുന്നത് സമൂഹത്തിന്റെ മൊത്തത്തിലുള്ള പുരോഗതിക്ക് വഴിവെക്കും. ചുരുക്കത്തിൽ, ഏകീകൃത സിവിൽ കോഡ് എന്നത് ഒരു വിഭാഗത്തിന്റെ മേൽ മറ്റൊരു വിഭാഗം നടത്തുന്ന കടന്നുകയറ്റമല്ല; മറിച്ച് എല്ലാ പൗരന്മാർക്കും അന്തസ്സോടെയും തുല്യതയോടെയും ജീവിക്കാൻ കഴിയുന്ന ഒരു ആധുനിക സാമൂഹിക വ്യവസ്ഥയുടെ രൂപീകരണമാണ്.

ആശങ്കകൾ, രാഷ്ട്രീയ സംഘർഷങ്ങൾ, ലോ കമ്മീഷൻ റിപ്പോർട്ടുകൾ

ഏകീകൃത സിവിൽ കോഡിനെക്കുറിച്ചുള്ള ചർച്ചകൾ ഉയരുമ്പോഴെല്ലാം ഇന്ത്യയിലെ ന്യൂനപക്ഷ വിഭാഗങ്ങൾക്കിടയിൽ, പ്രത്യേകിച്ച് മുസ്ലിം സമുദായത്തിൽ വലിയ തോതിലുള്ള ആശങ്കകൾ പ്രകടമാകാറുണ്ട്. ഇത് കേവലം നിയമപരമായ വിയോജിപ്പല്ല; മറിച്ച് തങ്ങളുടെ സാംസ്കാരിക സ്വത്വവും മതപരമായ അവകാശങ്ങളും നഷ്ടപ്പെടുമോ എന്ന ഭയമാണ്. ഭരണഘടനയുടെ 25-ാം അനുച്ഛേദം ഉറപ്പുനൽകുന്ന മതസ്വാതന്ത്ര്യത്തിന്റെ പരിധിയിൽ വ്യക്തിനിയമങ്ങളും വരുമെന്ന് ഇവർ വാദിക്കുന്നു. ഓരോ മതവിഭാഗത്തിനും അവരുടേതായ ആചാരങ്ങളും വിശ്വാസങ്ങളുമുണ്ട്. ഇന്ത്യയുടെ ശക്തി തന്നെ അതിന്റെ വൈവിധ്യമാണെന്നും, ഏകീകൃത സിവിൽ കോഡ് ഈ വൈവിധ്യത്തെ ഇല്ലാതാക്കി ഭൂരിപക്ഷ സമുദായത്തിന്റെ നിയമങ്ങൾ എല്ലാവരിലും അടിച്ചേൽപ്പിക്കാനുള്ള മറയാണെന്നും വിമർശകർ കരുതുന്നു. ഗോത്രവർഗ്ഗ വിഭാഗങ്ങൾക്കിടയിലും സമാനമായ ആശങ്കകളുണ്ട്; അവരുടെ പരമ്പരാഗതമായ സ്വത്തവകാശ നിയമങ്ങളും കുടുംബ വ്യവസ്ഥകളും തകിടം മറിയുമോ എന്ന ഭയം അവരെയും ഈ നീക്കത്തിൽ നിന്ന് അകറ്റി നിർത്തുന്നു. അടുത്തിടെ ഉത്തരാഖണ്ഡ് സർക്കാർ നടപ്പിലാക്കിയ ഏകീകൃത സിവിൽ കോഡിൽ നിന്ന് സംസ്ഥാനത്തെ ഗോത്രവർഗ്ഗ വിഭാഗങ്ങളെ പൂർണ്ണമായും ഒഴിവാക്കേണ്ടി വന്നത് ഇത്തരം ആശങ്കകളുടെ പ്രായോഗികമായ വ്യാപ്തി വ്യക്തമാക്കുന്നു.

ഈ വിഷയത്തിൽ ഇന്ത്യൻ നിയമ കമ്മീഷന്റെ (Law Commission of India) നിലപാടുകൾ ശ്രദ്ധേയമാണ്. 2018-ൽ ജസ്റ്റിസ് ബി.എസ്. ചൗഹാൻ അധ്യക്ഷനായ 21-ാമത് നിയമ കമ്മീഷൻ സമർപ്പിച്ച കൂടിയാലോചനാ രേഖ (Consultation Paper) ഈ ചർച്ചകളിൽ വലിയൊരു വഴിത്തിരിവായിരുന്നു. “ഈ ഘട്ടത്തിൽ ഒരു ഏകീകൃത സിവിൽ കോഡ് ആവശ്യമോ അഭികാമ്യമോ അല്ല” എന്നായിരുന്നു കമ്മീഷന്റെ സുപ്രധാന നിരീക്ഷണം. വൈവിധ്യം എന്നത് വിവേചനമാകണമെന്നില്ലെന്നും, എല്ലാ വ്യക്തിനിയമങ്ങളെയും ഒരേ അച്ചിലേക്ക് മാറ്റുന്നതിനേക്കാൾ പ്രധാനം ഓരോ നിയമത്തിനുള്ളിലെയും സ്ത്രീവിരുദ്ധതയും അനീതിയും ഇല്ലാതാക്കുക എന്നതാണെന്നും കമ്മീഷൻ ചൂണ്ടിക്കാട്ടി. ‘വിഷയ-അധിഷ്ഠിത പരിഷ്കാരങ്ങൾ’ (Piecemeal Reforms) വഴി ഓരോ സമുദായത്തിനുള്ളിലെയും വിവേചനങ്ങൾ നീക്കം ചെയ്യുകയാണ് പ്രായോഗികമായ മാർഗ്ഗമെന്ന് കമ്മീഷൻ ശുപാർശ ചെയ്തു. എന്നാൽ, 2023-ൽ 22-ാമത് നിയമ കമ്മീഷൻ ഈ വിഷയം വീണ്ടും പൊതുചർച്ചയ്ക്കായി തുറന്നുകൊടുത്തതോടെ സംവാദങ്ങൾ പുതിയ തലത്തിലെത്തി.

രാഷ്ട്രീയവൽക്കരണമാണ് ഏകീകൃത സിവിൽ കോഡിനെ ഒരു സമവായത്തിലെത്തുന്നതിൽ നിന്ന് തടയുന്ന മറ്റൊരു പ്രധാന ഘടകം. പലപ്പോഴും തിരഞ്ഞെടുപ്പ് കാലങ്ങളിൽ വോട്ട് ബാങ്ക് ലക്ഷ്യമിട്ടുള്ള ഒരു രാഷ്ട്രീയ ആയുധമായി ഇത് മാറ്റപ്പെടുന്നു. ഭൂരിപക്ഷ ധ്രുവീകരണത്തിനായി ഒരു വിഭാഗം ഇതിനെ ഉയർത്തിക്കാട്ടുമ്പോൾ, ന്യൂനപക്ഷ വോട്ടുകൾ സംരക്ഷിക്കാനായി മറ്റൊരു വിഭാഗം ഇതിനെ അന്ധമായി എതിർക്കുന്നു. ഈ രാഷ്ട്രീയ ചതുരംഗത്തിനിടയിൽ യഥാർത്ഥത്തിൽ ചർച്ച ചെയ്യപ്പെടേണ്ട ലിംഗനീതിയും പൗരന്റെ മൗലികാവകാശങ്ങളും വിസ്മരിക്കപ്പെടുന്നു എന്നതാണ് യാഥാർത്ഥ്യം. ഒരു പരിഷ്കൃത സമൂഹത്തിൽ നിയമങ്ങൾ കാലാനുസൃതമായി മാറേണ്ടതുണ്ട് എന്ന ജനാധിപത്യ ബോധത്തേക്കാൾ, മതവികാരങ്ങൾക്കാണ് ഇവിടെ മുൻഗണന ലഭിക്കുന്നത്.

‘സമയമായിട്ടില്ല’ എന്ന വാദമാണ് എതിർക്കുന്നവർ ഉന്നയിക്കുന്ന മറ്റൊരു കാര്യം. സമൂഹത്തിൽ വേണ്ടത്ര വിദ്യാഭ്യാസവും ബോധവൽക്കരണവും നടക്കാതെ ഇത്തരം വലിയ മാറ്റങ്ങൾ കൊണ്ടുവരുന്നത് സാമൂഹിക അസ്വസ്ഥതകൾക്ക് കാരണമാകുമെന്ന് ഇവർ ഭയപ്പെടുന്നു. എന്നാൽ, എപ്പോഴാണ് ഒരു സമൂഹം ഇത്തരം മാറ്റങ്ങൾക്ക് പൂർണ്ണമായി സജ്ജമാകുക എന്ന ചോദ്യം ഇവിടെ ബാക്കിയാകുന്നു. മാറ്റങ്ങളെ ഭയക്കുന്നതിനേക്കാൾ, ആ മാറ്റങ്ങൾ എങ്ങനെ ഉൾക്കൊള്ളാം എന്നതിലാണ് നാം ശ്രദ്ധ കേന്ദ്രീകരിക്കേണ്ടത്. വൈവിധ്യങ്ങളെ സംരക്ഷിച്ചുകൊണ്ട് തന്നെ എങ്ങനെ എല്ലാ പൗരന്മാർക്കും തുല്യമായ നീതി ഉറപ്പാക്കാം എന്നതിനെക്കുറിച്ച് തുറന്ന ചർച്ചകൾ ആവശ്യമാണ്. കേവലം രാഷ്ട്രീയ മുദ്രാവാക്യങ്ങൾക്കപ്പുറം, പൗരന്റെ അന്തസ്സും സമത്വവും മുൻനിർത്തിയുള്ള ഒരു ക്രിയാത്മക സംവാദത്തിനാണ് ഇന്ത്യയിന്ന് കാതോർക്കുന്നത്.

മുസ്ലിം സ്ത്രീയും ഏകീകൃത സിവിൽ കോഡും: ഒരു പരിഹാര വഴി

ഏകീകൃത സിവിൽ കോഡിനെക്കുറിച്ചുള്ള ചർച്ചകളിൽ മുസ്ലിം സമുദായം പ്രകടിപ്പിക്കുന്ന ആശങ്കകൾ പലപ്പോഴും വൈകാരികമായ തലത്തിലാണ് നിൽക്കുന്നത്. എന്നാൽ വസ്തുനിഷ്ഠമായി പരിശോധിച്ചാൽ, ഒരു പൊതു സിവിൽ നിയമം വരുന്നതിലൂടെ ഏറ്റവും കൂടുതൽ ഗുണം ലഭിക്കാൻ പോകുന്നത് മുസ്ലിം സമുദായത്തിന്, പ്രത്യേകിച്ച് സ്ത്രീകൾക്ക് തന്നെയാണെന്ന് കാണാം. നിലവിലെ മുസ്ലിം വ്യക്തിനിയമത്തിൽ അന്തർലീനമായ വിവേചനങ്ങൾ ഒരു ആധുനിക മതേതര സമൂഹത്തിന് ഉൾക്കൊള്ളാൻ കഴിയുന്നതല്ല. ഒരു പിതാവിന് പെൺമക്കൾ മാത്രമാണുള്ളതെങ്കിൽ, അദ്ദേഹത്തിന്റെ മരണശേഷം സ്വത്തിന്റെ വലിയൊരു ഭാഗം സഹോദരങ്ങൾക്കോ അവരുടെ മക്കൾക്കോ (അസബ – അവശിഷ്ടാവകാശികൾ) പോകുന്ന അവസ്ഥ ഇന്നും നിലനിൽക്കുന്നു. തന്റെ സമ്പാദ്യത്തിന്മേൽ മകൾക്ക് പൂർണ്ണമായ അവകാശം ഉറപ്പാക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്ന ഒരു പിതാവിനെ സംബന്ധിച്ചിടത്തോളം, നിലവിലെ വ്യക്തിനിയമങ്ങൾ അദ്ദേഹത്തിന്റെ സ്വതന്ത്രമായ തീരുമാനത്തിന് മേൽ മതപരമായ നിയന്ത്രണങ്ങൾ അടിച്ചേൽപ്പിക്കുകയാണ് ചെയ്യുന്നത്. ഇത് മറികടക്കാൻ സ്പെഷ്യൽ മാരേജ് ആക്ട് പ്രകാരം പുനർവിവാഹം കഴിക്കേണ്ടി വരുന്ന അവസ്ഥ കേവലം നിയമപരമായ പരിഹാസ്യത മാത്രമല്ല, പൗരന്റെ സ്വത്തവകാശത്തിന്മേലുള്ള കടന്നുകയറ്റം കൂടിയാണ്.

പേരക്കുട്ടികളുടെ അവകാശ നിഷേധമാണ് മറ്റൊരു വലിയ അനീതി. മുത്തശ്ശൻ ജീവിച്ചിരിക്കെ പിതാവ് മരിച്ചാൽ, ആ അനാഥരായ മക്കൾക്ക് പിതാമഹന്റെ സ്വത്തിൽ അവകാശമില്ലെന്ന നിയമം പല കുടുംബങ്ങളെയും വഴിയാധാരമാക്കിയിട്ടുണ്ട്. ഇത്തരം അനീതികളിൽ നിന്ന് ശാശ്വതമായി രക്ഷനേടാൻ ഏകീകൃത സിവിൽ കോഡ് അനിവാര്യമാണ്. ബഹുഭാര്യത്വവും ഏകപക്ഷീയമായ വിവാഹമോചനവും കോടതികൾ ഭാഗികമായി നിയന്ത്രിച്ചിട്ടുണ്ടെങ്കിലും, അവ ഇന്നും സമുദായത്തിനുള്ളിൽ സാമൂഹികമായ ആഘാതങ്ങൾ സൃഷ്ടിക്കുന്നുണ്ട്. ഇവയെല്ലാം പരിഹരിക്കാൻ മതാതീതമായ, ലിംഗസമത്വത്തിൽ അധിഷ്ഠിതമായ ഒരു പൊതുനിയമം വലിയൊരു അവസരമാണ് നൽകുന്നത്. UCC എന്നത് ഹിന്ദു നിയമങ്ങൾ അടിച്ചേൽപ്പിക്കലല്ല, മറിച്ച് എല്ലാ വ്യക്തിനിയമങ്ങളിലെയും പുരോഗമനപരമായ വശങ്ങൾ കോർത്തിണക്കി നിർമ്മിക്കുന്ന ഒരു ‘സിവിൽ മോഡൽ’ ആണ്. അതിൽ ഒരാൾക്കും തന്റെ വിശ്വാസം ഉപേക്ഷിക്കേണ്ടി വരുന്നില്ല; മറിച്ച് എല്ലാവർക്കും തുല്യനീതി ലഭിക്കുന്നു എന്ന് ഉറപ്പാക്കുക മാത്രമാണ് ചെയ്യുന്നത്.

മുസ്ലിം സമൂഹത്തിൽ വലിയ ചർച്ചയാകേണ്ട മറ്റൊരു വിഷയം ‘വിൽപത്ര സ്വാതന്ത്ര്യ’മാണ് (Testamentary Freedom). നിലവിൽ ഒരു മുസ്ലിമിന് തന്റെ സ്വത്തിന്റെ മൂന്നിലൊന്നിൽ കൂടുതൽ വിൽപത്രം എഴുതി വെക്കാൻ അനുവാദമില്ല. ബാക്കി സ്വത്ത് ശരീഅത്ത് നിയമപ്രകാരം മാത്രമേ വീതിക്കാൻ കഴിയൂ. എന്നാൽ ഒരു ഏകീകൃത സിവിൽ കോഡ് വരുന്നതോടെ, ഇന്ത്യൻ പിന്തുടർച്ചാവകാശ നിയമത്തിന്റെ (Indian Succession Act) മാതൃകയിലുള്ള ഒരു മതേതര നിയമം നിലവിൽ വരുകയും, തനിക്ക് ഇഷ്ടമുള്ളവർക്ക് താൻ കഷ്ടപ്പെട്ടുണ്ടാക്കിയ സ്വത്ത് നൽകാനുള്ള പൂർണ്ണമായ സ്വാതന്ത്ര്യം ഏതൊരു മുസ്ലിം പൗരനും ലഭിക്കുകയും ചെയ്യും. ഇത് വലിയൊരു വ്യക്തിസ്വാതന്ത്ര്യമാണ്. അതുപോലെതന്നെയാണ് ദത്തെടുക്കൽ നിയമങ്ങളും. നിലവിൽ മുസ്ലിം വ്യക്തിനിയമപ്രകാരം ദത്തെടുക്കുന്ന കുട്ടിക്ക് സ്വന്തം കുട്ടികൾക്ക് ലഭിക്കുന്ന നിയമപരമായ പരിരക്ഷ ലഭിക്കുന്നില്ല. ജുവനൈൽ ജസ്റ്റിസ് ആക്ട് (JJ Act) ഉപയോഗിച്ച് നിലവിൽ മതഭേദമന്യേ കുട്ടികളെ ദത്തെടുക്കാൻ നിയമപരമായി സാധിക്കുമെങ്കിലും, UCC വരുന്നതോടെ ഇത് കൂടുതൽ സുതാര്യമായ ഒരു സിവിൽ അവകാശമായി മാറും. അതായത്, വ്യക്തിനിയമങ്ങളുടെ സങ്കീർണ്ണതകളില്ലാതെ, മതാതീതമായി ഏതൊരു കുട്ടിയെയും ദത്തെടുക്കാനും അവർക്ക് സ്വന്തം മക്കളെപ്പോലെത്തന്നെ പൂർണ്ണമായ നിയമപരിരക്ഷയോടെ സ്വത്തവകാശം നൽകാനും എല്ലാവർക്കും സാധിക്കും.

ഉപസംഹാരം

നീതിയിലേക്കുള്ള ചുവടുവെപ്പ് എന്നത് കേവലം മതപരമായ അനുഷ്ഠാനങ്ങളെ സംരക്ഷിക്കലല്ല, മറിച്ച് മനുഷ്യന്റെ അന്തസ്സും അവകാശങ്ങളും സംരക്ഷിക്കലാണ്. ഏകീകൃത സിവിൽ കോഡ് വരുമ്പോൾ വിശ്വാസിയായ ഒരാൾക്ക് ഇസ്ലാം നിർദ്ദേശിക്കുന്ന രീതിയിൽ തന്റെ മക്കൾക്ക് സ്വത്ത് വീതിച്ചു നൽകണമെന്നുണ്ടെങ്കിൽ, എല്ലാവരുടെയും സമ്മതത്തോടെ അത് ചെയ്യാൻ യാതൊരു തടസ്സവുമുണ്ടാകില്ല. എന്നാൽ ആ വീതംവെപ്പിൽ ഒരു സ്ത്രീക്കോ കുട്ടിക്കോ അനീതി നേരിട്ടാൽ, അവർക്ക് കോടതിയെ സമീപിച്ച് തുല്യനീതി ഉറപ്പാക്കാൻ വ്യക്തമായ ഒരു മതേതര നിയമം അന്ന് കൂട്ടുണ്ടാകും. ചുരുക്കത്തിൽ, ഏകീകൃത സിവിൽ കോഡ് എന്നത് ഒരു ഭീഷണിയല്ല, മറിച്ച് മതപുരോഹിതന്മാരുടെ പുരുഷാധിപത്യ വ്യാഖ്യാനങ്ങളിൽ നിന്ന് നിയമത്തെ മോചിപ്പിച്ച് സാധാരണക്കാരന്, പ്രത്യേകിച്ച് സ്ത്രീകൾക്ക് തുല്യനീതി ഉറപ്പാക്കാനുള്ള ഒരു സുവർണ്ണാവസരമാണ്. ഭരണഘടന വിഭാവനം ചെയ്ത ആ മഹത്തായ സ്വപ്നത്തിലേക്ക് രാജ്യം ചുവടുവെക്കേണ്ട സമയം അതിക്രമിച്ചിരിക്കുന്നു.