സാധാരണക്കാർ ഇന്റർനെറ്റിൽ മറ്റുള്ളവരെ അധിക്ഷേപിക്കുന്നത് എന്തുകൊണ്ടാണ്? രാകേഷ് ഉണ്ണികൃഷ്ണൻ എഴുതുന്നു

വിസ്മയ മോഹൻലാലിന് എതിരെ ഇപ്പോളുണ്ടായ സോഷ്യൽ മീഡിയ അധിക്ഷേപങ്ങൾ ഒരു വ്യക്തിക്കോ രാഷ്ട്രീയ തർക്കങ്ങൾക്കോ അപ്പുറമുള്ള വലിയൊരു ചോദ്യം ഉയർത്തുന്നുണ്ട്. ഡൽഹിയിലെ വിദ്യാർത്ഥി പ്രക്ഷോഭങ്ങളെക്കുറിച്ചും അതിനോടുള്ള പോലീസിന്റെ സമീപനത്തെക്കുറിച്ചും അഭിപ്രായം പറഞ്ഞതിനാണ് ചിലർ വിസ്മയയെ ആക്രമിച്ചത്. അവരെ “ദേശവിരുദ്ധ” എന്ന് വിളിക്കുകയും വ്യക്തിപരമായും കുടുംബത്തെയും അറപ്പുളവാകുന്ന രീതിയിൽ അധിക്ഷേപിക്കുകയും ചെയ്തു.

സ്വയം നല്ലവനോ, ധാർമ്മികതയുള്ളവനോ, ദൈവഭയമുള്ളവനോ ആണെന്ന് കരുതുന്ന ഒരാൾ അപരിചിതനായ മറ്റൊരു വ്യക്തിയെ അധിക്ഷേപിക്കുന്നത് എന്തുകൊണ്ടാണ്?

എല്ലാ മനുഷ്യരും തങ്ങൾ നല്ലവരാണെന്ന് കരുതുന്നവരാണ്.

“ഞാൻ ഒരു നല്ല ആളാണ് → ഞാൻ നല്ലൊരു കാര്യത്തെ അനുകൂലിക്കുന്നു → ഞാൻ വിശ്വസിക്കുന്ന ആ നല്ല കാര്യത്തെയാണ് അവൾ എതിർക്കുന്നത് → അതുകൊണ്ട് അവളെ ആക്രമിക്കുന്നത് ന്യായമാണ്.”

ഇതിന് പിന്നിൽ പ്രവർത്തിക്കുന്ന ഏറ്റവും വലിയൊരു ശക്തിയാണ് ഗ്രൂപ്പ് ചിന്ത അല്ലെങ്കിൽ ഗോത്രീയത (tribalism). മനുഷ്യർ തങ്ങളെ ഏതെങ്കിലും ഒരു രാഷ്ട്രീയ, മത, ദേശീയ അല്ലെങ്കിൽ ആശയപരമായ ഗ്രൂപ്പിന്റെ ഭാഗമായി കാണാൻ തുടങ്ങുമ്പോൾ, അവർ ലോകത്തെ “നമ്മളെന്നും” “അവരെന്നും” രണ്ടായി തിരിക്കാൻ തുടങ്ങുന്നു. വിസ്മയയെ വെറുമൊരു അഭിപ്രായം പറയുന്ന സാധാരണ മനുഷ്യനായി കാണേണ്ട സ്ഥാനത്ത്, എതിർ ചേരിയിലുള്ള ആളായി കാണാൻ ഇത് കാരണമാകുന്നു. അങ്ങനെ സംഭവിക്കുമ്പോൾ മനസ്സിലെ വികാരങ്ങൾ മാറുന്നു. പിന്നീട് ആ വ്യക്തിയെ കാണാതെ, അവർ പ്രതിനിധീകരിക്കുന്ന ഗ്രൂപ്പിനെ മാത്രമാണ് ആളുകൾ കാണുന്നത്.

മോശമായി പെരുമാറാൻ ആളുകൾ തങ്ങളുടെ ധാർമ്മിക മൂല്യങ്ങൾ ഉപേക്ഷിക്കേണ്ടി വരുന്നില്ല. പകരം, തങ്ങൾ ചെയ്യുന്നത് ശരിയാണെന്ന് വരുത്തിത്തീർക്കാൻ അവർ കാര്യങ്ങളെ മറ്റൊരു രീതിയിൽ ന്യായീകരിക്കുന്നു. “ഞാൻ എന്റെ രാജ്യത്തെ സംരക്ഷിക്കുകയാണ്”, “ഞാൻ എന്റെ മതത്തെ രക്ഷിക്കുകയാണ്”, അല്ലെങ്കിൽ “സമൂഹത്തെ ദ്രോഹിക്കുന്നവർക്കെതിരെ ഞാൻ പ്രതികരിക്കുകയാണ്” എന്നൊക്കെയാവും അവർ ചിന്തിക്കുന്നത്. എതിരെയുള്ള വ്യക്തി തങ്ങൾ പവിത്രമായി കരുതുന്ന കാര്യങ്ങൾക്ക് ഒരു ഭീഷണിയാണെന്ന് തോന്നിയാൽ, ആ വ്യക്തിയെ അപമാനിക്കുന്നതും അധിക്ഷേപിക്കുന്നതും ന്യായമായ ഒരു പ്രതിരോധമായി അവർക്ക് തോന്നിത്തുടങ്ങും.

സോഷ്യൽ മീഡിയയിൽ മനഃശാസ്ത്രപരമായി എന്താണ് സംഭവിക്കുന്നത്?

ദേഷ്യം + ശത്രുവായി കാണുന്ന ഒരാൾ + ഗ്രൂപ്പ് തിരിച്ചറിയൽ = കൂടുതൽ കമ്മന്റുകൾ / പ്രതികരണം

രാഷ്ട്രീയവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട സോഷ്യൽ മീഡിയ പെരുമാറ്റത്തെക്കുറിച്ചുള്ള പഠനങ്ങൾ കാണിക്കുന്നത്, എതിർ ഗ്രൂപ്പിനെക്കുറിച്ചുള്ള പരാമർശങ്ങൾ ആളുകളുടെ ശ്രദ്ധയും പ്രതികരണവും കൂടുതൽ നേടാൻ സാധ്യതയുള്ളവയാണ് എന്നാണ്. അതായത്, ഒരു സാധാരണ നെഗറ്റീവ് അഭിപ്രായത്തേക്കാൾ, “നമ്മുടെ എതിരാളികൾ”ക്കെതിരെയുള്ള പരാമർശങ്ങൾ ആളുകളെ കൂടുതൽ ഷെയർ ചെയ്യാനും പ്രതികരിക്കാനും പ്രേരിപ്പിക്കാം. ധാർമിക രോഷം ആക്രമണത്തിന് ഒരു ന്യായീകരണം നൽകുന്നു

ഒരാൾ ഇങ്ങനെ വിശ്വസിക്കുന്നു എന്ന് കരുതുക:

“എന്റെ രാഷ്ട്രീയ/മത ഗ്രൂപ്പിനെ ആക്രമിക്കുകയാണ്.”

അപ്പോൾ ആ വ്യക്തിയെ തിരിച്ചാക്രമിക്കുന്നത് തെറ്റാണെന്ന് അയാൾക്ക് തോന്നണമെന്നില്ല. മറിച്ച്, അത് ന്യായമായ ഒരു പ്രതികരണമാണ് എന്ന് തോന്നാം.

അയാൾ മനസ്സിൽ ചിന്തിക്കുന്നത് “ ഇന്ന് ഞാൻ ഒരു മോശം മനുഷ്യനാകണം എന്ന് വിചാരിച്ചാണ് ഇത് ചെയ്യുന്നത്” എന്നായിരിക്കില്ല. പകരം “ഇവളെ ഒരു പാഠം പഠിപ്പിക്കണം” എന്നായിരിക്കും ചിന്ത.

ഇതാണ് അപകടകരമായ ഭാഗം. സ്വയം തെറ്റാണ് ചെയ്യുന്നതെന്ന് കരുതാതെയാണ് ഒരാൾ മറ്റൊരാളോട് മോശമായി പെരുമാറുന്നത്. തന്റെ ഗ്രൂപ്പിനെയോ വിശ്വാസത്തെയോ സംരക്ഷിക്കുകയാണെന്നാണ് അയാൾ കരുതുന്നത്. അങ്ങനെ, മറ്റൊരാളോടുള്ള ക്രൂരത പോലും ഒരു ധാർമിക പ്രവർത്തിയായി അയാൾക്ക് തോന്നാം.

സോഷ്യൽ മീഡിയ നമ്മുടെ പല സാമൂഹിക നിയന്ത്രണങ്ങളെയും ഇല്ലാതാക്കുന്നു.

ഒരാൾ വിസ്മയയുടെ മുന്നിൽ നേരിട്ട് നിന്ന് അവരെ അധിക്ഷേപിക്കുകയാണെങ്കിൽ അയാൾക്ക് കാണേണ്ടിവരുന്നത്, അവളുടെ മുഖഭാവം, അവളുടെ പ്രയാസം, ചുറ്റും നോക്കിനിൽക്കുന്ന മറ്റു മനുഷ്യരെ, കൂടാതെ; തന്റെ സ്വന്തം അന്തസ്സിനെയും പേരിനെയും, അതിനുണ്ടാകാൻ പോകുന്ന പ്രത്യാഘാതങ്ങളെയും ഒക്കെ നേരിടേണ്ടിവരും.

എന്നാൽ ഇന്റർനെറ്റിൽ ഇത്തരം നിയന്ത്രണങ്ങളോ ഭയങ്ങളോ ഇല്ലാതാകുന്നു.

ഇതിനെയാണ് ‘ഓൺലൈൻ ഡിസിൻഹിബിഷൻ ഇഫക്റ്റ്’ (Online Disinhibition Effect) എന്ന് വിളിക്കുന്നത്. അതായത്, നേരിട്ട് സംസാരിക്കുമ്പോൾ കാണിക്കാത്ത കടുപ്പമേറിയ പെരുമാറ്റം ആളുകൾ ഇന്റർനെറ്റിൽ കാണിക്കുന്നു. ഫേക്ക് ഐഡികളിൽ വരാമെന്നതും, ആരും നേരിട്ട് കാണുന്നില്ലെന്നതും, പെട്ടെന്ന് മറുപടി നൽകേണ്ടതില്ലെന്നതും, പേടിക്കേണ്ടതായ അധികാരികൾ ആരുമില്ലെന്നതുമാണ് ഇതിന് കാരണം. ഗവേഷണങ്ങളും വ്യക്തമാക്കുന്നത് ഒളിച്ചിരിക്കാനുള്ള സൗകര്യവും, നേരിട്ട് കണ്ണുകളിൽ നോക്കാത്തതും മനുഷ്യരിലെ അധിക്ഷേപ സ്വഭാവത്തെ കൂട്ടുന്നു എന്നാണ്.

അതുകൊണ്ട്, ഇന്റർനെറ്റ് ആളുകളിൽ പുതിയതായി ദേഷ്യം ഉണ്ടാക്കുകയല്ല ചെയ്യുന്നത്. മറിച്ചു, സാധാരണയായി ആ ദേഷ്യത്തെ അടക്കിനിർത്തുന്ന നിയന്ത്രണങ്ങളെ അത് എടുത്തുകളയുകയാണ് ചെയ്യുന്നത്.

വ്യക്തിത്വത്തിനും ഇതിൽ വലിയ പങ്കുണ്ട്

ആവർത്തിച്ച് ട്രോൾ ചെയ്യുന്നവരിലും ഇന്റർനെറ്റിലൂടെ ആളുകളെ ആക്രമിക്കുന്നവരിൽ നാർസിസിസ്സം കൂടുതൽ അടങ്ങിയിട്ടുണ്ടെന്ന് പഠനങ്ങൾ വ്യക്തമാക്കുന്നുണ്ട്.

അതുകൊണ്ട് സോഷ്യൽ മീഡിയയിൽ ആളുകളെ അധിക്ഷേപിക്കുന്നവർ പലതരക്കാരാകാം:

ടൈപ്പ് 1 — പെട്ടെന്നുള്ള ദേഷ്യത്തിൽ നിയന്ത്രണം നഷ്ടപ്പെടുന്ന സാധാരണക്കാരൻ

“എനിക്ക് സഹിക്കാൻ പറ്റാത്ത ദേഷ്യം വരുന്നുണ്ട്. സാധാരണ പറയാത്ത ഒരു കാര്യം ഞാൻ പോസ്റ്റ് ചെയ്യും.”

ടൈപ്പ് 2 — സ്വന്തം ഗ്രൂപ്പിനെ സംരക്ഷിക്കാൻ നിൽക്കുന്നയാൾ

“അവൾ എന്റെ ഗ്രൂപ്പിനെയാണ് ആക്രമിക്കുന്നത്. അതുകൊണ്ട് ഞാൻ അവളെ ആക്രമിക്കും.”

ടൈപ്പ് 3 — ശ്രദ്ധ പിടിച്ചുപറ്റാൻ ശ്രമിക്കുന്നയാൾ

“ഞാൻ അധിക്ഷേപിച്ചാൽ എല്ലാവരും എന്നെ ശ്രദ്ധിക്കും.”

ടൈപ്പ് 4 — യഥാർത്ഥ ചൊറിയൻ

“ആളുകളെ ചൊറിഞ്ഞു ദേഷ്യം പിടിപ്പിക്കുന്നത് എനിക്കൊരു ഹരമാണ്.”

ടൈപ്പ് 5 — എപ്പോഴും ദേഷ്യത്തോടെ പെരുമാറുന്നയാൾ

“ഞാൻ ആളുകളോട് സംസാരിക്കുന്നത് ഇങ്ങനെ തന്നെയാണ്.”

ഇതിൽ അവസാനത്തെ രണ്ടു കൂട്ടരാണ് നമ്മൾ സാധാരണയായി ടോക്സിക് ആളുകൾ എന്ന് വിളിക്കുന്ന കൂട്ടരുമായി കൂടുതൽ അടുത്തുനിൽക്കുന്നത്.

മതവിശ്വാസികളുടെ കാര്യത്തിലോ?

“ദൈവം എന്നെ ഒരു നല്ല മനുഷ്യനാകാനാണ് ആഗ്രഹിക്കുന്നത്” എന്ന് ഒരാൾ ആത്മാർത്ഥമായി വിശ്വസിച്ചേക്കാം. എന്നാൽ അതിനർത്ഥം അയാൾ ചെയ്യുന്ന എല്ലാ കാര്യങ്ങളും നല്ലതായിരിക്കും എന്നല്ല. തങ്ങളുടെ ധാർമ്മികതയെ സാഹചര്യങ്ങൾക്ക് അനുസരിച്ച് മാറ്റിവെക്കാൻ (compartmentalise) മനുഷ്യർക്ക് പ്രത്യേക കഴിവുണ്ട്.

ഉദാഹരണത്തിന് “ഞാൻ ആളുകളെ അപമാനിക്കാൻ പാടില്ല.” എന്ന് വിചാരിക്കുകയും എന്നാൽ “ഈ വ്യക്തി എന്റെ മതത്തെയാണ് അപമാനിക്കുന്നത്, അതുകൊണ്ട് ഇയാൾ ഇതർഹിക്കുന്നുണ്ട്.”

ഇവിടെ ആ വ്യക്തിയുടെ മനസ്സിൽ നിന്ന് നല്ല പെരുമാറ്റത്തെക്കുറിച്ചുള്ള നിയമം ഇല്ലാതാകുന്നില്ല. പകരം, ആ നിയമം ബാധകമാകുന്ന ആളുകളുടെ കൂട്ടത്തിൽ നിന്ന് എതിരാളിയെ പുറത്താക്കുക മാത്രമാണ് ചെയ്യുന്നത്.

ഈ രീതി മതവിശ്വാസികളിൽ മാത്രം ഒതുങ്ങിനിൽക്കുന്ന ഒന്നല്ല. മതേതര ചിന്താഗതിയുള്ള ഒരു രാഷ്ട്രീയ പ്രവർത്തകനും ഇതേ കാര്യം തന്നെ ചെയ്തേക്കാം:

“ഞങ്ങൾ സഹിഷ്ണുതയിൽ വിശ്വസിക്കുന്നു—പക്ഷേ ഇവർ ഫാസിസ്റ്റുകളാണ്, അതുകൊണ്ട് ഇവർ സഹിഷ്ണുത അർഹിക്കുന്നില്ല.”

രണ്ടിന്റെയും രീതി ഒന്നുതന്നെയാണ്.

അതുകൊണ്ട്, വിസ്മയയുടെ സംഭവം സോഷ്യൽ മീഡിയയെക്കുറിച്ചും മനുഷ്യസ്വഭാവത്തെക്കുറിച്ചും വലിയൊരു പാഠം നൽകുന്നുണ്ട്. ഇന്റർനെറ്റിൽ മോശമായി പെരുമാറുന്ന എല്ലാവരും ജന്മനാ മോശം സ്വഭാവമുള്ളവരാണെന്ന് നമ്മൾ കരുതരുത്. അവരുടെ മതമോ, രാഷ്ട്രീയ നിലപാടോ, വിദ്യാഭ്യാസക്കുറവോ മാത്രമാണ് ഈ പെരുമാറ്റത്തിന് കാരണമെന്നും കരുതരുത്. പലപ്പോഴും പല കാര്യങ്ങൾ ഒരുമിച്ച് പ്രവർത്തിക്കുമ്പോഴാണ് ഇത് സംഭവിക്കുന്നത്: കൂട്ടായ്മ മനോഭാവം (group identity), വെറുപ്പ്, തങ്ങൾ പറയുന്നത് മാത്രമാണ് ശരിയെന്ന ചിന്ത, പേടി, ഒളിച്ചിരിക്കാനുള്ള സൗകര്യം, മറ്റുള്ളവരുടെ പിന്തുണ, കൂടാതെ സ്ക്രീൻ സൃഷ്ടിക്കുന്ന അകലം.

ഏറ്റവും ഭയപ്പെടുത്തുന്ന കാര്യം എന്തെന്നാൽ, ഈ രീതികൾ വില്ലന്മാരായ ചില ആളുകളിൽ മാത്രം ഒതുങ്ങിനിൽക്കുന്ന ഒന്നല്ല എന്നതാണ്. ഇവയെല്ലാം സാധാരണ മനുഷ്യരുടെ മനശ്ശാസ്ത്രത്തിന്റെ ഭാഗമാണ്. സോഷ്യൽ മീഡിയയിലൂടെ മറ്റുള്ളവരെ അധിക്ഷേപിക്കുന്ന ആളും അതിൽ പങ്കെടുക്കാത്ത ആളും തമ്മിലുള്ള വ്യത്യാസം പലപ്പോഴും ഒന്നേയുള്ളൂ—തന്റെ ഉള്ളിൽ ഉണ്ടാകുന്ന ഇത്തരം മാറ്റങ്ങളെ തിരിച്ചറിയാനും, ദേഷ്യം ക്രൂരതയായി മാറുന്നതിന് മുൻപ് സ്വയം തടയാനുമുള്ള കഴിവ്.

അതുകൊണ്ട് യഥാർത്ഥ പാഠം എന്നത് “ആ ആളുകൾക്ക് എന്താണ് കുഴപ്പം?” എന്ന് ചോദിക്കുന്നതല്ല, മറിച്ച് അല്പം ബുദ്ധിമുട്ടുണ്ടാക്കുന്ന മറ്റൊരു ചോദ്യം സ്വയം ചോദിക്കുന്നതാണ്:

“സാഹചര്യങ്ങൾ ഒത്തുവന്നാൽ, നമ്മളും അത്തരം ആളുകളിൽ ഒരാളായി മാറുമോ?”