ധാർമികതയുടെ കുത്തക മതങ്ങൾക്കാണോ? മനുഷ്യൻ ജനിച്ചുവീഴുന്നത് എല്ലാ സദാചാര നിയമങ്ങളും പഠിച്ചുകൊണ്ടാണോ? അടുത്ത ബന്ധുക്കൾ തമ്മിലുള്ള വിലക്കുകൾക്ക് പിന്നിലെ ജീവശാസ്ത്രപരമായ സത്യമെന്താണ്?
ശരിയും തെറ്റും തിരിച്ചറിയാനുള്ള മനുഷ്യന്റെ കഴിവ് എവിടെനിന്നാണ് ഉണ്ടായത്? മറ്റൊരാളുടെ വേദന കാണുമ്പോൾ തോന്നുന്ന അലിവ്, സഹായിക്കുന്നവരോടുള്ള നന്ദി, വഞ്ചനയോടുള്ള വെറുപ്പ്, അനീതിക്കെതിരെയുള്ള രോഷം എന്നിവയൊന്നും പെട്ടെന്നൊരു സുപ്രഭാതത്തിൽ മനുഷ്യനിലുണ്ടായതല്ല. ഔദ്യോഗികമായി നിയമസംവിധാനങ്ങളോ മതങ്ങളോ സദാചാര ചട്ടങ്ങളോ രൂപപ്പെടുന്നതിനും ലക്ഷക്കണക്കിന് വർഷങ്ങൾക്കുമുമ്പ് തന്നെ നമ്മുടെ പൂർവികരിൽ ഇത്തരം സാമൂഹികബോധം നിലനിന്നിരുന്നു. മനുഷ്യന്റെ സദാചാരബോധത്തിന് വ്യക്തമായൊരു ജൈവിക അടിത്തറയുണ്ടെന്നും, അവിടെനിന്നും ഇന്നത്തെ സങ്കീർണമായ ധാർമികതയിലേക്കുള്ള വളർച്ചയ്ക്ക് ഭാഷയും സംസ്കാരവും യുക്തിചിന്തയുമാണ് കരുത്തേകിയതെന്നും പരിണാമശാസ്ത്രം വ്യക്തമാക്കുന്നു.
അതിജീവനത്തിനായുള്ള കൂട്ടായ സഹകരണം
ശാരീരികമായ കരുത്ത് മാത്രം അളവുകോലാക്കിയാൽ പ്രകൃതിയിലെ മറ്റു പല ജീവികളെയും അപേക്ഷിച്ച് മനുഷ്യൻ വളരെ ദുർബലനാണ്. ഇരകളെ കീഴ്പ്പെടുത്താൻ തക്ക കൂർത്ത നഖങ്ങളോ പല്ലുകളോ അതിവേഗത്തിൽ ഓടാനുള്ള കഴിവോ നമുക്കില്ല. എന്നിട്ടും മനുഷ്യൻ ഈ ഭൂമിയിൽ അതിജീവിച്ചത് അവന് സ്വന്തമായുള്ള കൂട്ടായ്മയുടെയും സഹകരണത്തിന്റെയും ബലത്തിലാണ്.
ഭക്ഷണം തേടുന്നതിലും വേട്ടയാടുന്നതിലും കുഞ്ഞുങ്ങളെ പോറ്റുന്നതിലും പരസ്പരമുള്ള സഹകരണം മനുഷ്യന്റെ അതിജീവന സാധ്യതകളെ വർധിപ്പിച്ചു. ശത്രുക്കളിൽനിന്നുള്ള സംരക്ഷണത്തിനും അറിവുകൾ കൈമാറുന്നതിനും ഒരുമിച്ചു നിൽക്കേണ്ടത് അനിവാര്യമായിരുന്നു. ഈ ആവശ്യകതയിൽനിന്നാണ് പരസ്പര വിശ്വാസം, സഹായമനസ്കത, അടുപ്പം തുടങ്ങിയവ മനുഷ്യനിൽ വേരുറപ്പിച്ചത്. എന്നാൽ കേവലം പരസ്പര സഹായം എന്നതിനപ്പുറം നീതി, കരുണ, കുറ്റബോധം, നന്ദി എന്നിങ്ങനെ അനേകം ഘടകങ്ങൾ ചേർന്നാണ് ഇന്നത്തെ നിലയിലുള്ള ധാർമികബോധം മനുഷ്യനിൽ രൂപപ്പെട്ടത്.
സഹാനുഭൂതിയും തലച്ചോറിന്റെ പ്രവർത്തനവും
മറ്റൊരാൾക്ക് വേദനിക്കുന്നത് കാണുമ്പോൾ നമുക്കും ഉള്ളിൽ ഒരു അസ്വസ്ഥത തോന്നാറുണ്ട്. മനുഷ്യന്റെ സാമൂഹിക സ്വഭാവത്തിന്റെ ഏറ്റവും മികച്ച ഉദാഹരണമാണ് ഈ സഹാനുഭൂതി.
മറ്റൊരാളുടെ വികാരങ്ങളും അവസ്ഥകളും ഉൾക്കൊള്ളാൻ നമ്മുടെ തലച്ചോറിന് സവിശേഷമായ കഴിവുണ്ട്. മറ്റുള്ളവരുടെ വേദന കാണുമ്പോൾ തലച്ചോറിലെ ചില പ്രത്യേക ഭാഗങ്ങളിൽ പ്രകടമായ മാറ്റങ്ങൾ സംഭവിക്കുന്നതായി ശാസ്ത്രീയ പഠനങ്ങൾ തെളിയിച്ചിട്ടുണ്ട്. ഇതിനർഥം മറ്റൊരാളുടെ വേദന അതേ തീവ്രതയിൽ നമ്മളും അനുഭവിക്കുന്നു എന്നല്ല, മറിച്ച് അവരുടെ അവസ്ഥയുമായി താദാത്മ്യം പ്രാപിക്കാൻ നമുക്കു കഴിയുന്നു എന്നാണ്. മനുഷ്യനിൽ മാത്രമല്ല, മറ്റു പല മൃഗങ്ങളിലും ഇത്തരം സഹാനുഭൂതിയുടെ ലക്ഷണങ്ങൾ കാണാറുണ്ട്. ഇത് നമ്മുടെ ഈ സ്വഭാവത്തിന് വ്യക്തമായൊരു പരിണാമ പശ്ചാത്തലമുണ്ടെന്നതിന്റെ സൂചനയാണ്. കേവലം നാഡീവ്യവസ്ഥയുടെ പ്രവർത്തനമെന്ന ലളിതമായ വിശദീകരണങ്ങൾക്കപ്പുറം, ഒട്ടേറെ ഘടകങ്ങൾ ഉൾപ്പെടുന്ന സങ്കീർണമായ ഒരു മാനസിക പ്രക്രിയയാണ് സഹാനുഭൂതി എന്ന് ആധുനിക ശാസ്ത്രം ഇന്ന് അംഗീകരിക്കുന്നു.
ഉള്ളിലെ കാവൽക്കാരും കുറ്റബോധവും
ഒരു സമൂഹത്തിൽ ജീവിക്കുന്ന ഓരോ വ്യക്തിയെയും നിയന്ത്രിക്കാൻ എപ്പോഴും പുറത്തുനിന്ന് ഒരാൾക്ക് കഴിയില്ല. അവിടെയാണ് കുറ്റബോധം, ലജ്ജ, നന്ദി, സഹതാപം തുടങ്ങിയ വികാരങ്ങൾ ആന്തരിക നിയന്ത്രണങ്ങളായി മാറുന്നത്.
മറ്റൊരാളെ വഞ്ചിച്ചതിനുശേഷം അനുഭവപ്പെടുന്ന കുറ്റബോധം വെറുമൊരു ശിക്ഷാഭയം മാത്രമല്ല. താൻ ചെയ്തത് തെറ്റാണെന്ന് തിരിച്ചറിയാനും, തകർന്ന ബന്ധങ്ങൾ കൂട്ടിയിണക്കാനും, ഭാവിയിൽ അത്തരം തെറ്റുകൾ ആവർത്തിക്കാതിരിക്കാനും അത് വ്യക്തികളെ പ്രേരിപ്പിക്കുന്നു. എന്നാൽ ഈ സ്വാഭാവികമായ മാനസിക തിരുത്തൽ പ്രക്രിയയെ അട്ടിമറിക്കുന്ന ഒന്നാണ് മതം നൽകുന്ന പാപമോചന സങ്കൽപങ്ങൾ. ചെയ്ത തെറ്റുകൾക്ക് ഇരയായ മനുഷ്യനോടല്ല മാപ്പ് ചോദിക്കേണ്ടതെന്നും, പ്രാർഥിച്ചാൽ പൊറുത്തുതരാൻ ഒരു അദൃശ്യ ശക്തിയുണ്ടെന്നുമുള്ള വിശ്വാസം മനുഷ്യന്റെ ഉള്ളിലെ യഥാർഥ കുറ്റബോധത്തെ ഇല്ലാതാക്കുന്നു. പ്രകൃതിദത്തമായി ഉണ്ടാകേണ്ട ഈ പശ്ചാത്താപബോധം ഇല്ലാതാകുന്നതോടെ, അതേ തെറ്റുകൾ യാതൊരു മനഃസാക്ഷിക്കുത്തുമില്ലാതെ വീണ്ടും ആവർത്തിക്കാൻ ഇത്തരം വിശ്വാസങ്ങൾ വ്യക്തികൾക്ക് വഴിയൊരുക്കുന്നു.
മതമല്ല ധാർമികതയുടെ അടിസ്ഥാനം
ധാർമികതയുടെ ഉറവിടം മതങ്ങളാണെന്ന വാദം ചരിത്രപരമായും ശാസ്ത്രീയമായും തെറ്റാണ്. മതങ്ങൾ ഉണ്ടാകുന്നതിന് ലക്ഷക്കണക്കിന് വർഷങ്ങൾക്കുമുമ്പുതന്നെ മനുഷ്യസമൂഹങ്ങളിൽ ധാർമികതയും സഹകരണവും നിലനിന്നിരുന്നു. യഥാർഥത്തിൽ മനുഷ്യൻ പരിണാമത്തിലൂടെ കൈവരിച്ച ജൈവികവും സാംസ്കാരികവുമായ സദാചാരബോധത്തെ മതങ്ങൾ സ്വന്തം പേരിൽ അവകാശപ്പെടുകയാണുണ്ടായത്.
മാത്രമല്ല, ധാർമികതയുടെ സംരക്ഷകരെന്നവകാശപ്പെടുന്ന മതങ്ങൾ പലപ്പോഴും അധാർമികതയുടെ പ്രധാന ഉറവിടമായി മാറുന്ന കാഴ്ചയാണ് ചരിത്രത്തിലും വർത്തമാനത്തിലും കാണാൻ കഴിയുന്നത്. ‘നമ്മളെന്നും’ ‘അവരെന്നും’ ഉള്ള വേർതിരിവുകൾ ഉണ്ടാക്കി മനുഷ്യരെ ഭിന്നിപ്പിക്കുന്നത് മതങ്ങളാണ്. ദൈവത്തിന്റെയോ മതഗ്രന്ഥങ്ങളുടെയോ പേരുപറഞ്ഞ് യുദ്ധങ്ങൾ നടത്താനും, മറ്റു വിശ്വാസികളെ വധിക്കാനും, സ്ത്രീകളെയും പാർശ്വവത്കരിക്കപ്പെട്ടവരെയും അടിച്ചമർത്താനും മതങ്ങൾ ധാർമികമായ ന്യായീകരണം നൽകുന്നു. സ്വന്തം ബുദ്ധിയും യുക്തിയും സഹാനുഭൂതിയും ഉപയോഗിച്ച് ശരിതെറ്റുകൾ വിലയിരുത്തുന്നതിനു പകരം, പുരോഹിതരുടെയും മതഗ്രന്ഥങ്ങളുടെയും കൽപനകൾ കണ്ണടച്ച് അനുസരിക്കാൻ ശീലിക്കുന്നതോടെ മനുഷ്യന്റെ സ്വാഭാവിക സദാചാരബോധം മരവിക്കുന്നു. ഇതിന്റെ ഫലമായി, സാധാരണഗതിയിൽ ഒരു മനുഷ്യൻ ചെയ്യാൻ അറയ്ക്കുന്ന ക്രൂരതകൾ പോലും മതത്തിന്റെ പേരിൽ അനായാസം ന്യായീകരിക്കപ്പെടുകയും നടപ്പിലാക്കപ്പെടുകയും ചെയ്യുന്നു.
രക്തബന്ധങ്ങളും ലൈംഗിക വിലക്കുകളും
മിക്കവാറും എല്ലാ മനുഷ്യസമൂഹങ്ങളിലും അടുത്ത രക്തബന്ധുക്കൾ തമ്മിലുള്ള ലൈംഗികബന്ധത്തിന് കർശനമായ വിലക്കുകളുണ്ട്. ഇതിന് വ്യക്തമായ പരിണാമ കാരണങ്ങളുണ്ട്. അടുത്ത ബന്ധുക്കൾ തമ്മിൽ പ്രജനനം നടക്കുന്നത് ജനിക്കുന്ന കുഞ്ഞുങ്ങളിൽ ജനിതക വൈകല്യങ്ങൾ ഉണ്ടാകാനുള്ള സാധ്യത വർധിപ്പിക്കുന്നു. പ്രകൃതിദത്തമായ ഈ അപകടത്തെ മറികടക്കാനാണ് ഇത്തരം വിലക്കുകൾ രൂപപ്പെട്ടത്.
ശൈശവം മുതൽ ഒരുമിച്ചു വളരുന്നവർക്കിടയിൽ സ്വാഭാവികമായും ലൈംഗികാകർഷണം ഇല്ലാതാകുന്നുവെന്ന ശാസ്ത്രീയ നിരീക്ഷണവും ഇതിനോടു ചേർത്തു വായിക്കേണ്ടതാണ്. എന്നാൽ കേവലം ജീവശാസ്ത്രപരമായ കാരണങ്ങൾ കൊണ്ടുമാത്രമല്ല ഇത്തരം വിലക്കുകൾ നിലനിൽക്കുന്നത്. കുടുംബബന്ധങ്ങളെക്കുറിച്ചുള്ള ബോധം, കുട്ടിക്കാലത്തെ സഹവാസം, സാംസ്കാരിക നിയമങ്ങൾ തുടങ്ങി പല ഘടകങ്ങളും ചേർന്നാണ് സമൂഹത്തിൽ ഇത്തരം അതിർവരമ്പുകൾ സൃഷ്ടിക്കുന്നത്.
ജീവശാസ്ത്രത്തിൽനിന്ന് സംസ്കാരത്തിലേക്ക്
പരിണാമപ്രക്രിയ മനുഷ്യന് ഇന്നത്തെ നിലയിലുള്ള സമ്പൂർണമായ ധാർമിക നിയമങ്ങളൊന്നും നേരിട്ട് നൽകിയിട്ടില്ല എന്നത് പ്രധാനപ്പെട്ട ഒരു കാര്യമാണ്. സഹകരണം, സഹാനുഭൂതി, ബന്ധുത്വബോധം തുടങ്ങിയ അടിസ്ഥാന വികാരങ്ങൾക്ക് മാത്രമാണ് പരിണാമപരമായ വേരുകളുള്ളത്. ഈ അടിസ്ഥാനത്തിൽ നിന്നുകൊണ്ട് ഇന്നത്തെ സങ്കീർണമായ സദാചാര നിയമങ്ങൾ ചിട്ടപ്പെടുത്തിയത് മനുഷ്യന്റെ സാംസ്കാരിക വളർച്ചയാണ്.
ഭാഷ, ഓർമശക്തി, ചിന്താശേഷി, സാമൂഹികമായ അറിവുകൾ, വിദ്യാഭ്യാസ സ്ഥാപനങ്ങൾ, തത്ത്വചിന്തകൾ എന്നിവയെല്ലാം ചേർന്നാണ് മനുഷ്യന്റെ ധാർമിക ലോകത്തെ വിശാലമാക്കിയത്. അതുകൊണ്ട് പ്രകൃതിയിൽ കാണപ്പെടുന്ന ഒരു കാര്യം സ്വയമേവ ധാർമികമായി ശരിയാണെന്ന് വാദിക്കാനാവില്ല. ജീവശാസ്ത്രപരമായ വസ്തുതകളിൽനിന്ന് നേരിട്ട് ധാർമികമായ തീരുമാനങ്ങളെടുക്കുന്നത് അബദ്ധമാണ്. മനുഷ്യന്റെ സദാചാരബോധത്തെ ശാസ്ത്രീയമായി വിലയിരുത്തുമ്പോൾ ഈ വകതിരിവ് വളരെ അത്യാവശ്യമാണ്.
ആധുനിക ധാർമികതയും വികസിക്കുന്ന അതിരുകളും
ആധുനിക കാലത്തെ ധാർമിക ചിന്തകളിൽ വ്യക്തിസ്വാതന്ത്ര്യത്തിനും പരസ്പര സമ്മതത്തിനും വലിയ പ്രാധാന്യമുണ്ട്. സ്വന്തമായി തീരുമാനങ്ങളെടുക്കാൻ പ്രാപ്തിയുള്ള വ്യക്തികൾ നൽകുന്ന പൂർണ സമ്മതവും, ഭീഷണിപ്പെടുത്തിയോ സ്വാധീനിച്ചോ നേടിയെടുക്കുന്ന സമ്മതവും രണ്ടും രണ്ടാണ്.
പ്രത്യേകിച്ച് കുട്ടികളും മുതിർന്നവരും തമ്മിലുള്ള ബന്ധങ്ങളിൽ അധികാരത്തിന്റെ അസന്തുലിതാവസ്ഥ വളരെ വലുതാണ്. കുട്ടികളുടെ നിഷ്കളങ്കതയെയും ആശ്രിതത്വത്തെയും മുതലെടുക്കുന്ന ചൂഷണങ്ങളെ പരസ്പരസമ്മതം എന്ന ലളിതമായ വാക്കിന്റെ മറവിൽ ന്യായീകരിക്കാനാവില്ല. ഇവിടെ വ്യക്തികളുടെ സുരക്ഷയും സ്വാതന്ത്ര്യവും അവർ തമ്മിലുള്ള അധികാര ബന്ധങ്ങളുമാണ് ധാർമികതയുടെ അളവുകോലാകേണ്ടത്.
അതുപോലെതന്നെ മനുഷ്യന്റെ ധാർമികബോധം കാലത്തിനനുസരിച്ച് നിരന്തരം വികസിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കുകയാണ്. പ്രാചീനകാലത്ത് സ്വന്തം കുടുംബത്തിലോ ഗോത്രത്തിലോ മാത്രം ഒതുങ്ങിനിന്നിരുന്ന മനുഷ്യന്റെ പരിഗണനകൾ, പിന്നീട് വലിയ സമൂഹങ്ങളിലേക്കും രാജ്യങ്ങളിലേക്കും ഒടുവിൽ മുഴുവൻ മനുഷ്യരാശിയിലേക്കും വ്യാപിച്ചു. ഈ വികാസത്തിന് യുദ്ധങ്ങളും വിവേചനങ്ങളും തടസ്സം സൃഷ്ടിച്ചെങ്കിലും, സ്വന്തം ചുറ്റുവട്ടത്തിനു പുറത്തുള്ള അപരിചിതരായ മനുഷ്യരിലേക്കും മറ്റു ജീവികളിലേക്കും കാരുണ്യം വ്യാപിപ്പിക്കാൻ ഇന്ന് മനുഷ്യന് സാധിക്കുന്നുണ്ട്.
മനുഷ്യൻ ജനിച്ചുവീഴുന്നത് ഇന്നത്തെ സദാചാര നിയമങ്ങൾ മുഴുവൻ കൈമുതലാക്കിക്കൊണ്ടോ മതഗ്രന്ഥങ്ങളുടെ ഉപദേശങ്ങൾ അനുസരിച്ചോ അല്ല. നമ്മുടെ ധാർമികതയുടെ അടിസ്ഥാനപരമായ ജൈവിക തറ മാത്രമാണ് പരിണാമം നൽകിയത്. അതിന്മേൽ സ്വാഭാവിക സഹകരണം, സഹാനുഭൂതി, കുറ്റബോധം എന്നിവ വളർത്തിയെടുക്കുകയും, ഭാഷയും യുക്തിചിന്തയും തത്ത്വചിന്തയും ഉപയോഗിച്ച് അതിനെ വിശാലമാക്കുകയുമാണ് മനുഷ്യരാശി ചെയ്തത്. മതപരമായ അന്ധവിശ്വാസങ്ങൾക്കും ഭയങ്ങൾക്കും അപ്പുറം, മനുഷ്യന്റെ യുക്തിയിലും സഹജീവിസ്നേഹത്തിലും ഊന്നിയ സദാചാരബോധമാണ് യഥാർഥത്തിൽ ലോകത്തെ കൂടുതൽ മെച്ചപ്പെട്ട ഇടമാക്കുന്നത്. ധാർമികത എന്നത് മാറ്റമില്ലാത്ത ദൈവിക കൽപനയല്ല, മറിച്ച് ജീവശാസ്ത്രത്തിൽ വേരൂന്നിസംസ്കാരത്തിലൂടെ വളർന്ന് യുക്തിചിന്തയിലൂടെ നിരന്തരം തിരുത്തപ്പെടുന്ന സങ്കീർണവും വികാസക്ഷമവുമായ മനുഷ്യനിർമിത വ്യവസ്ഥയാണ്.
