സെലക്ടീവ് എമ്പതി മാനവികതയോ മതപക്ഷപാതമോ? – പ്രവീൺ രവി

പാലസ്തീൻ വിഷയത്തിൽ കാണുന്ന വികാരങ്ങൾ മനുഷ്യത്വത്തിന്റെ തെളിവല്ല, മനുഷ്യ മനസ്സിലെ Group Identityയും Tribal Moralityയും ചേർന്ന മനശ്ശാസ്ത്രപരമായ പ്രതിഭാസമാണ്. നാസ്തികൻ വിമർശിക്കുന്നത് മനുഷ്യവേദനയെ അല്ല — മാനവികതയുടെ മുഖംമൂടി ധരിച്ച മത-ആശയ രാഷ്ട്രീയത്തിന്റെ ഇരട്ടത്താപ്പിനെയാണ്. “നിങ്ങൾ യമനിലും ഉക്രൈനിലും കരയുന്നില്ലേ?” എന്ന ചോദ്യം അതിനാൽ പ്രസക്തമാണ് — അത് മനുഷ്യവിരുദ്ധതയല്ല, മനുഷ്യത്വത്തിന്റെ സെലക്ടീവ് എമ്പതിയേ ചോദ്യം ചെയ്യലാണ്.

മനുഷ്യന്റെ മനസ്സ് വളരെ വിചിത്രമായ രീതിയിലാണ് പ്രവർത്തിക്കുന്നത്. നമ്മുടെ ഏറ്റവും അടുത്ത ഒരാൾക്ക് അപകടം സംഭവിക്കുമ്പോൾ അതിന്റെ വേദന താങ്ങാനാവാത്തതായിരിക്കും. അയാൾ നമ്മുടെ ബന്ധുവായിരിക്കണമെന്നില്ല; പരിചയമുള്ള, അടുപ്പമുള്ള ഒരാൾ ആയാൽ മതി. പക്ഷേ അകലം കൂടുന്തോറും, അനുഭൂതിയും വേദനയും കുറയുന്നു. ഇതാണ് മനുഷ്യന്റെ സ്വാഭാവിക മാനസിക വ്യവസ്ഥ — “Empathy Bias” എന്നറിയപ്പെടുന്നത്. നമ്മുടെ ചുറ്റുമുള്ളവരുടെ കഷ്ടപ്പാടുകൾക്കാണ് നാം കൂടുതലായി പ്രതികരിക്കുന്നത്; ദൂരെയുള്ളവരോട് ഉള്ള കാരുണ്യം പെട്ടെന്ന് തന്നെ വാർത്താ തലക്കെട്ടുകളിലൊതുങ്ങുന്ന തരത്തിലേക്ക് ചുരുങ്ങും.

‘നമ്മുടേതെന്ന തോന്നൽ’ — In-group Bias

പലസ്തീൻ വിഷയത്തിൽ കേരളത്തിൽ കാണുന്ന അതിശയകരമായ വികാരപ്രകടനം ഇതിന് ഉത്തമ ഉദാഹരണമാണ്. മതപരമോ ആശയപരമോ ആയ ഒരു കൂട്ടത്തിന്റെ ഭാഗമാണെന്ന തോന്നൽ — അതായത് In-group Bias — നമുക്കുള്ള കരുണയുടെ പരിധിയെ നിർണ്ണയിക്കുന്നു. അതിനാലാണ് പലസ്തീനിനുവേണ്ടി ആയിരങ്ങൾ തെരുവിൽ ഇറങ്ങുമ്പോൾ, അതേ തീവ്രതയിൽ യമനിലോ സുഡാനിലോ ഉക്രൈനിലോ നടക്കുന്ന കെടുതികളിൽ നിശബ്ദത തുടരുന്നത്. അവരെ നമ്മുടെ “സമൂഹത്തിന്റെ ഭാഗം” എന്ന് തിരിച്ചറിയുന്നില്ല എന്നതാണത്.

മറ്റുള്ളവരുടെ വേദന ചെറുതാകുന്നത് — Out-group Dehumanization

നമ്മുടെ കൂട്ടത്തിന് പുറത്തുള്ളവരുടെ ദുഃഖം അത്ര ബാധിക്കാത്തത് പലപ്പോഴും മനസ്സിലാകാത്ത Out-group Dehumanization എന്ന മനശ്ശാസ്ത്രത്തിന്റെ ഫലമാണ്. അവരെ നമ്മളെപ്പോലെ മനുഷ്യരായി കാണാത്തത് തന്നെയാണ് അതിന്റെ അടിസ്ഥാനം. അതുകൊണ്ടാണ് ഒരുപക്ഷേ, ഇസ്രയേലി പൗരന്മാരെ ക്രൂരമായി കൊന്നവരെ “സ്വാതന്ത്ര്യസേനാനികൾ” എന്നു വിളിക്കുന്നവരും, പാലസ്തീൻ കുട്ടികളുടെ മരണം കണ്ടു അതിൽ കുഴപ്പമില്ല എന്നും പറയുന്ന ആളുകളെയും ഒരേസമയം കാണപ്പെടുന്നത്.

മതത്തിൻ്റെയും രാഷ്ട്രീയത്തിൻ്റെയും ധർമ്മം — Moral Tribalism

മാനവികതയല്ല, തങ്ങളുടെ കൂട്ടം തന്നെ ധർമ്മമാകുന്ന ഘട്ടമാണ് Moral Tribalism. ഇന്ന് ലോകമൊട്ടാകെ അതാണ് പ്രവർത്തിക്കുന്നത്. അമേരിക്കയെയും ഇസ്രയേലിനെയും എതിർക്കുന്ന ഏത് സംഘർഷത്തിലും ഇടതുപക്ഷം താനേ മറുവശത്ത് നിൽക്കുന്നത് മാനവികതയല്ല, Ideological Reflex മാത്രമാണ്. അതേപോലെ തന്നെ, മതാധിഷ്ഠിത ഐക്യപ്പെടലും അതേ tribal സ്വഭാവത്തിലാണ്.

ഇരട്ടത്താപ്പിന്റെ മനശാസ്ത്രം — Cognitive Dissonance

നമ്മുടെ വിശ്വാസങ്ങളും പ്രവൃത്തികളും തമ്മിൽ വിരോധം ഉണ്ടാകുമ്പോൾ മനസ്സ് അതിനെ ന്യായീകരിക്കാൻ ശ്രമിക്കും. ഇതാണ് Cognitive Dissonance. ഉദാഹരണത്തിന്, “നിങ്ങൾ യമനിലോ സുഡാനിലോ പ്രതികരിക്കുന്നില്ലേ?” എന്ന ചോദ്യം കേട്ടപ്പോൾ “അത് വാട്ടബൗട്ടറിയാണ്” എന്ന് മറുപടി പറയുന്നത് മനസ്സിന്റെ തന്നെ പ്രതിരോധയന്ത്രമാണ് സ്വന്തം ഇരട്ടത്താപ്പ് സമ്മതിക്കാതെ അതിനെ മറച്ചുവെക്കാനുള്ള ശ്രമം.

വിശ്വാസം സംരക്ഷിക്കുന്ന ചിന്ത — Identity-Protective Cognition

പലർക്കും മതമോ രാഷ്ട്രീയമോ വ്യക്തിത്വത്തിന്റെ ഭാഗമാണ്. അത് ചോദ്യം ചെയ്യുന്നത് സ്വയം ചോദ്യം ചെയ്യുന്നതുപോലെ തോന്നും. അതിനാൽതന്നെ, Identity-Protective Cognition എന്ന ഈ പ്രവണത, സത്യം അറിഞ്ഞാലും അത് അംഗീകരിക്കാതിരിക്കാൻ പ്രേരിപ്പിക്കുന്നു. ഹമാസിന്റെ ക്രൂരത അറിയുമ്പോഴും അതിനെ തുറന്ന് പറയാൻ മടിക്കുന്നത് ഇതുകൊണ്ടാണ്.

വികാരമെന്ന പകർച്ചവ്യാധി— Emotional Contagion

സോഷ്യൽ മീഡിയയിലൂടെ വികാരങ്ങൾക്ക് തീപിടിച്ചുപോകുന്നു. ഒരു വ്യക്തിയുടെ കണ്ണീർ മറ്റുള്ളവരിലേക്കും പകരുന്നു — അവബോധതലത്തിൽ പോലും. ഇതാണ് Emotional Contagion. ഇതുകൊണ്ടാണ് ഹാഷ്ടാഗ് പ്രക്ഷോഭങ്ങളും കഫായ ഇട്ടുള്ള സമ്മേളനവും, തണ്ണിമത്തൻ പ്രതിഷേധങ്ങളും അതിവേഗം വ്യാപിക്കുന്നത് — കാരണം വികാരം ആശയത്തേക്കാൾ വേഗത്തിൽ പടരുന്നു.

നൈതികതയുടെ ഇരട്ടത്താപ്പ് — Pseudo-moral Engagement

ഇന്നത്തെ “woke” തലമുറയുടെ വലിയൊരു വിഭാഗം മാനവികതയെ പ്രകടനമാക്കുകയാണ് ചെയ്യുന്നത്, പ്രവർത്തനമാക്കുന്നില്ല. ഓൺലൈനിൽ പ്രക്ഷോഭപോസ്റ്റുകൾ പങ്കിടുന്നത് ഒരു മാനസിക വ്യായാമം മാത്രമായി മാറുന്നു. ഇത് Pseudo-moral Engagement — മാനവികതയുടെ മുഖം ധരിച്ച ഒരു ഷോ ഓഫ് ആണ്.

ഇടതുപക്ഷവും ഉമ്മത്ത് പൊളിറ്റിക്സും

കേരളത്തിലെ ഇടതുപക്ഷം പാലസ്തീൻ വിഷയത്തിൽ എടുക്കുന്ന നിലപാട് മാനവികതയെക്കാൾ രാഷ്ട്രീയ കണക്കുകൂട്ടലിന്റെയും വോട്ട്ബാങ്ക് മനോഭാവത്തിന്റെയും ഫലമാണ്. അമേരിക്കയും ഇസ്രയേലും എതിര്‍ഭാഗത്തുള്ള ഏത് സംഘർഷത്തിലും അവർ സ്വാഭാവികമായി മറുവശത്ത് നിൽക്കും — അത് അവരുടെ Ideological Reflex ആണ്. ഇതിൻ്റെ കൂടെ ഉമ്മത്ത് പൊളിറ്റിക്സ് വഴി ലഭിക്കുന്ന രാഷ്ട്രീയ നേട്ടവും അവർ ലക്ഷ്യം ഇടുന്നു.

‘വോക്ക്’ ഇരവാദം

ഇന്നത്തെ ആഗോള സാമൂഹിക വ്യവസ്ഥയുടെ ഒരു പുതിയ രൂപമാണ് Moral Narcissism. സ്വന്തം “നന്മയുടെ” ചിത്രം കെട്ടിപ്പടുക്കാനായി മറ്റുള്ളവരുടെ ദുരിതം വാണിജ്യവത്കരിക്കുന്നത്. ഗ്രേറ്റ തൂൺബെർഗിൽ നിന്ന് നാട്ടിലെ കുന്നംകുളം വാണദേവൻ ആക്ടിവിസ്റ്റ് വരെ, ഈ ഇരവാദം വിറ്റാണ് ജീവിക്കുന്നത്. അത് അവർക്കൊരു സാമൂഹിക മൂല്യ വ്യാപാരമാണ്, മാനവികതയല്ല.

അവസാനമായി…

പാലസ്തീൻ വിഷയത്തിൽ കാണുന്ന വികാരങ്ങൾ മനുഷ്യത്വത്തിന്റെ തെളിവല്ല, മനുഷ്യ മനസ്സിലെ Group Identityയും Tribal Moralityയും ചേർന്ന മനശ്ശാസ്ത്രപരമായ പ്രതിഭാസമാണ്. നാസ്തികൻ വിമർശിക്കുന്നത് മനുഷ്യവേദനയെ അല്ല — മാനവികതയുടെ മുഖംമൂടി ധരിച്ച മത-ആശയ രാഷ്ട്രീയത്തിന്റെ ഇരട്ടത്താപ്പിനെയാണ്. “നിങ്ങൾ യമനിലും ഉക്രൈനിലും കരയുന്നില്ലേ?” എന്ന ചോദ്യം അതിനാൽ പ്രസക്തമാണ് — അത് മനുഷ്യവിരുദ്ധതയല്ല, മനുഷ്യത്വത്തിന്റെ സെലക്ടീവ് എമ്പതിയേ ചോദ്യം ചെയ്യലാണ്.